Zoetstoffen: wat zijn het, welke soorten bestaan er en wanneer kies je ervoor?

29 sep. 2026Evi Woerdman

Zoetstoffen zijn stoffen die voeding of dranken zoet maken met weinig of geen calorieën. Ze worden gebruikt in plaats van suiker, in light-frisdrank, kauwgom en zuivel, en als tafelzoetstof thuis. In dit artikel lees je welke soorten er zijn, hoe ze worden gemaakt, wat de Europese regels zeggen en welke zoetstof bij welke toepassing past.

Auteur: Evi Woerdman | Laatst herzien: 01-10-2026

Inhoudsopgave

Wat is een zoetstof?

Een zoetstof is een levensmiddelenadditief dat een product zoet maakt en daarbij geen of veel minder energie levert dan suiker. Sommige zoetstoffen komen uit planten, zoals de steviolglycosiden uit de steviaplant. Andere worden gemaakt via fermentatie of een chemisch proces. Bekijk ons volledige assortiment zoetstoffen om de verschillende opties te vergelijken.

Er zijn grofweg twee soorten. Intensieve zoetstoffen zijn tientallen tot honderden keren zoeter dan suiker, dus je hebt er maar heel weinig van nodig. Suikeralcoholen (polyolen) zijn ongeveer even zoet als suiker of iets minder, en worden in vergelijkbare hoeveelheden gebruikt.

Wie beslist wat is toegestaan? EFSA, de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid, beoordeelt of een zoetstof veilig is. De Europese Commissie en de lidstaten beslissen daarna of de zoetstof wordt toegelaten. Een toegelaten zoetstof komt op de EU-lijst van levensmiddelenadditieven in verordening (EG) nr. 1333/2008 en krijgt een E-nummer. Een zoetstof zonder E-nummer mag niet als additief in voeding worden gebruikt.

Honing, ahornsiroop en kokosbloesemsuiker zijn wettelijk geen zoetstoffen. Het zijn suikers die gewoon calorieën leveren. Meer daarover lees je in onze top 5 natuurlijke suikervervangers.

Soorten zoetstoffen

Intensieve zoetstoffen

Zoetstof	E-nummer	Zoetkracht t.o.v. suiker	Herkomst en kenmerken
Steviolglycosiden (stevia)	E960a	ca. 200–300×	Uit de bladeren van Stevia rebaudiana. Hittebestendig.
Aspartaam	E951	ca. 200×	Synthetisch, opgebouwd uit twee aminozuren (asparaginezuur en fenylalanine). Niet hittebestendig.
Sucralose	E955	ca. 600×	Gemaakt van suiker, waarin drie groepen door chloor zijn vervangen.
Acesulfaam-K	E950	ca. 200×	Synthetisch. Wordt vaak gecombineerd met aspartaam of sucralose.
Sacharine	E954	ca. 300–500×	Een van de oudste zoetstoffen, ontdekt in 1879.
Cyclamaat	E952	ca. 30–50×	Toegestaan in de EU. In de Verenigde Staten sinds 1970 verboden.

Stevia had vroeger het E-nummer E960. Tegenwoordig heten steviolglycosiden uit de steviaplant E960a. Andere productiemethoden hebben een eigen nummer gekregen, zoals E960c voor enzymatisch geproduceerde steviolglycosiden. Bekijk ook onze stevia-producten, van druppels tot zoetjes.

Suikeralcoholen (polyolen)

Zoetstof	E-nummer	Zoetkracht t.o.v. suiker	Energie
Erythritol	E968	ca. 60–70%	0 kcal/g
Xylitol	E967	ca. 100%	2,4 kcal/g
Sorbitol	E420	ca. 60%	2,4 kcal/g
Maltitol	E965	ca. 90%	2,4 kcal/g
Isomalt	E953	ca. 50%	2,4 kcal/g
Mannitol / lactitol	E421 / E966	ca. 40–60%	2,4 kcal/g

Ter vergelijking: suiker levert 4 kcal/g. De energiewaarden in de tabel zijn de officiële omrekenfactoren uit verordening (EU) nr. 1169/2011.

Staan polyolen bij de koolhydraten? Ja. Wettelijk zijn polyolen koolhydraten. Op het etiket tellen ze mee bij 'koolhydraten', en fabrikanten mogen ze apart vermelden als 'waarvan polyolen'. Ze vallen niet onder 'waarvan suikers'.

Laxerend effect: in grote hoeveelheden kunnen polyolen laxerend werken. Bevat een product meer dan 10% toegevoegde polyolen, dan moet op het etiket staan: 'overmatig gebruik kan een laxerend effect hebben' (verordening (EU) nr. 1169/2011, bijlage III).

Op zoek naar erythritol voor thuis? Bekijk de erythritol-collectie, bijvoorbeeld Mattisson biologische erythritol, die uit 100% erythritol bestaat. Xylitol in kristalvorm vind je bijvoorbeeld als Mattisson Xylitol berkensuiker.

En tagatose?

Tagatose is geen suikeralcohol. Het is een zeldzame suiker die van nature in kleine hoeveelheden voorkomt, bijvoorbeeld in zuivel. In de EU is tagatose geen additief met een E-nummer: het is toegelaten als nieuw voedingsmiddel (novel food).

Hoe worden zoetstoffen gemaakt en waar zitten ze in?

Hoe een zoetstof wordt gemaakt, hangt af van het type:

Stevia: de bladeren worden gedroogd en met water geëxtraheerd. Daarna worden de steviolglycosiden gezuiverd tot een extract van minstens 95% zuiverheid. Het gedroogde steviablad zelf is geen toegelaten zoetstof.
Erythritol: ontstaat door fermentatie van glucose, vaak uit maïs, door een gist. Het komt ook van nature in kleine hoeveelheden voor in bijvoorbeeld peren, druiven en gefermenteerde producten.
Xylitol: wordt gemaakt van xylaan, een plantenvezel uit bijvoorbeeld berkenhout of maïskolven. Het xylaan wordt eerst afgebroken tot xylose en daarna gehydrogeneerd. Daarom heet xylitol ook wel 'berkensuiker'.
Sucralose, aspartaam, acesulfaam-K en sacharine worden via een chemisch proces gemaakt.

Zoetstoffen zitten onder andere in:

light- en zero-dranken
suikervrije kauwgom en snoep
zuivelproducten zoals yoghurt en kwark
repen en ontbijtgranen
tafelzoetstoffen (druppels, tabletten, poeder)
sommige supplementen en eiwitpoeders

Zoek je concreet suikervrije chocolade en snoep? Bekijk het assortiment van Sweet-Switch, gemaakt met zoetstoffen zoals maltitol, erythritol en stevia.

Tip: op het etiket zie je welke zoetstof erin zit. Die staat in de ingrediëntenlijst als 'zoetstof: E951' of 'zoetstof: aspartaam'. Producten met zoetstoffen moeten ook de vermelding 'met zoetstof(fen)' dragen. Meer over E-nummers en hoe ze op het etiket staan lees je in onze kennisbankartikelen over antiklontermiddelen, vulstoffen en smaakstoffen.

Veiligheid en regelgeving

Voor elke zoetstof stelt EFSA waar mogelijk een aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) vast. Dat is de hoeveelheid die je elke dag, je hele leven lang, kunt binnenkrijgen zonder merkbaar gezondheidsrisico. De ADI wordt uitgedrukt per kilogram lichaamsgewicht. Zoetstoffen die al langer zijn toegestaan, worden opnieuw beoordeeld met de nieuwste wetenschappelijke kennis.

Zoetstof	ADI	Voorbeeld bij 70 kg	Beoordeling
Aspartaam (E951)	40 mg/kg per dag	2.800 mg	EFSA 2013, bevestigd door JECFA 2023
Steviolglycosiden (E960a)	4 mg/kg per dag (als steviolequivalenten)	280 mg steviol	EFSA 2010
Erythritol (E968)	0,5 g/kg per dag	35 g	EFSA 2023 (herbeoordeling)

Aspartaam

In 2013 heeft EFSA aspartaam volledig opnieuw beoordeeld. De conclusie: aspartaam is veilig bij gebruik binnen de ADI van 40 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag.

In juli 2023 deelde het kankeronderzoeksinstituut van de WHO (IARC) aspartaam in als 'mogelijk kankerverwekkend voor mensen' (groep 2B). Dat is een gevarenindeling op basis van beperkt bewijs. Ze zegt niets over hoeveel je veilig kunt binnenkrijgen. Tegelijk keek het expertcomité van FAO en WHO (JECFA) opnieuw naar aspartaam en hield de ADI op 40 mg/kg. Volgens de WHO moet een volwassene van 70 kilo elke dag meer dan 9 tot 14 blikjes light-frisdrank drinken om boven die grens te komen, als er verder geen aspartaam binnenkomt.

Producten met aspartaam moeten de vermelding 'bevat een bron van fenylalanine' dragen. Dat is belangrijk voor mensen met de erfelijke stofwisselingsziekte fenylketonurie (PKU).

Erythritol

In 2023 herbeoordeelde EFSA erythritol, mede naar aanleiding van onderzoek dat een mogelijk verband liet zien tussen erythritol en een verhoogd risico op hart- en vaatziekten; dat verband staat niet vast als bewezen oorzakelijk, maar vormde wel aanleiding voor deze herbeoordeling. EFSA stelde daarbij voor het eerst een ADI vast: 0,5 gram per kilogram lichaamsgewicht per dag, gebaseerd op het laxerende effect van erythritol. Voor iemand van 70 kilo komt dat neer op ongeveer 35 gram per dag, inclusief erythritol uit kant-en-klare producten. EFSA concludeerde daarbij ook dat de werkelijke inname, onder meer via bewerkte producten, deze ADI bij zowel eenmalig als herhaald gebruik regelmatig kan overschrijden, waardoor mensen met een hoge inname mogelijk risico lopen op nadelige effecten.

Stevia

Steviolglycosiden zijn sinds 2011 als additief toegelaten in de EU. De ADI is 4 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag, uitgedrukt als steviolequivalenten. Omdat stevia zo zoet is, gebruik je er maar heel weinig van.

Xylitol en huisdieren

Xylitol is voor mensen een toegelaten zoetstof, maar voor honden is het al in kleine hoeveelheden giftig. Bewaar xylitol en producten met xylitol, zoals kauwgom, dus buiten bereik van je hond.

Zoetstoffen en bloedsuiker

Intensieve zoetstoffen zoals stevia, aspartaam en sucralose leveren geen of bijna geen koolhydraten. Daardoor verhogen ze de bloedsuikerspiegel niet direct.

Bij suikeralcoholen verschilt het per stof. Erythritol wordt grotendeels onveranderd uitgeplast en heeft nauwelijks invloed op de bloedsuikerspiegel. Xylitol, sorbitol en vooral maltitol worden deels opgenomen en kunnen de bloedsuiker wel iets laten stijgen, maar minder dan suiker.

In de EU is een gezondheidsclaim goedgekeurd voor onder meer erythritol, xylitol, sorbitol, maltitol, isomalt en sucralose. Die claim zegt dat voedingsmiddelen met deze stoffen in plaats van suiker na het eten tot een lagere stijging van de bloedglucose leiden dan voedingsmiddelen met suiker (verordening (EU) nr. 432/2012). De claim geldt alleen als de suiker ook echt is vervangen.

Houd je je bloedsuiker nauwlettend in de gaten, bijvoorbeeld bij diabetes? Bespreek het gebruik van zoetstoffen dan met je arts, diabetesverpleegkundige of diëtist.

Bakken en koken met zoetstoffen

Niet elke zoetstof kan tegen hitte.

Aspartaam verliest zijn zoetkracht bij hoge temperaturen en is daardoor niet geschikt om mee te bakken.
Erythritol en xylitol zijn hittebestendig en in hoeveelheden goed te vergelijken met suiker. Erythritol is ongeveer 60–70% zo zoet als suiker, dus meestal heb je er iets meer van nodig. Erythritol kan na afkoelen weer kristalliseren, wat een wat korrelige structuur kan geven. Poedervormige erythritol helpt daartegen.
Stevia is hittebestendig en zeer zoet: een paar druppels of een snufje is vaak genoeg. Het geeft soms een licht bittere nasmaak, die minder opvalt in combinatie met erythritol.
Sucralose wordt vaak als hittebestendig verkocht. Het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) adviseerde in 2019 wel om sucralose voorlopig niet boven 120 °C te verhitten. Bij die temperaturen kunnen mogelijk schadelijke gechloreerde verbindingen ontstaan.

Suikeralcoholen geven geen bruine korst en karamelliseren niet zoals suiker, en ze zijn geen voeding voor gist. In gistdeeg en karamel werken ze dus anders.

Tip: voor taart en koekjes wordt erythritol vaak gecombineerd met een beetje stevia. Zo krijg je volume en zoetkracht zonder bittere nasmaak.

Welke zoetstof kies je?

Toepassing	Geschikte keuze	Let op
Koffie en thee	Stevia (druppels of zoetjes)	Begin met weinig; te veel geeft bitterheid
Bakken (taart, koekjes)	Erythritol, xylitol, eventueel met stevia	Erythritol kan kristalliseren; xylitol buiten bereik van honden
Koude desserts en yoghurt	Stevia, erythritol (poeder)	Poeder lost beter op dan kristallen
Zo min mogelijk calorieën	Stevia, erythritol	Houd rekening met de ADI van erythritol

Bekijk ons assortiment zoetstoffen om producten te vergelijken. Wil je juist een ongeraffineerde suiker of siroop? Kijk dan bij kokosbloesemsuiker, siroop of honing. Houd er wel rekening mee dat dat suikers zijn. Tips om in het algemeen minder zoet te eten vind je in Minder suiker eten: dit zijn onze tips.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een zoetstof en suiker?

Suiker (sacharose) levert 4 kcal per gram en verhoogt de bloedsuikerspiegel. Intensieve zoetstoffen leveren bijna geen calorieën, omdat je er zo weinig van nodig hebt. Suikeralcoholen zitten daartussen: de meeste leveren 2,4 kcal per gram, en erythritol 0 kcal per gram. Anders dan suiker zijn zoetstoffen levensmiddelenadditieven met een E-nummer.

Zijn zoetstoffen kankerverwekkend?

De in de EU toegestane zoetstoffen zijn door EFSA beoordeeld en veilig bevonden bij gebruik binnen de ADI. Het IARC deelde aspartaam in 2023 in als 'mogelijk kankerverwekkend' (groep 2B), op basis van beperkt bewijs. JECFA, het expertcomité van FAO en WHO, hield de ADI van aspartaam daarna op 40 mg per kilogram lichaamsgewicht. Bij normaal gebruik blijf je daar ruim onder.

Helpen zoetstoffen bij afvallen?

Daar is geen duidelijk bewijs voor. De WHO raadt in een richtlijn uit 2023 af om intensieve zoetstoffen te gebruiken om af te vallen of om ziektes te voorkomen. Dat is een voorwaardelijke aanbeveling. Onderzoek laat geen blijvend effect op lichaamsvet zien. De richtlijn gaat niet over suikeralcoholen, en niet over mensen die al diabetes hebben. De WHO adviseert in het algemeen om minder zoet te eten.

Welke zoetstof is het minst schadelijk?

Daar is geen eenduidig antwoord op. Alle toegestane zoetstoffen zijn veilig bevonden bij gebruik binnen de ADI. Welke het beste bij je past, hangt af van waarvoor je hem gebruikt, hoeveel je gebruikt en hoe je lichaam erop reageert. Veel mensen verdragen erythritol beter dan andere suikeralcoholen, maar ook daar kunnen grote hoeveelheden laxerend werken.

Is stevia natuurlijk?

Steviolglycosiden komen uit de steviaplant, maar de stevia die je koopt is een gezuiverd extract. Dat is iets anders dan het blad zelf. Wettelijk is het een additief (E960a), net als andere zoetstoffen.

Mogen kinderen zoetstoffen gebruiken?

De ADI geldt voor iedereen vanaf 12 weken en wordt berekend per kilogram lichaamsgewicht. Omdat kinderen minder wegen, bereiken ze de ADI sneller. Het Voedingscentrum raadt daarom aan om kinderen niet dagelijks drankjes met zoetstoffen te geven en ze liever te laten wennen aan minder zoet. In zuigelingenvoeding zijn zoetstoffen niet toegestaan.

Bronnen

Verordening (EG) nr. 1333/2008 inzake levensmiddelenadditieven. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2008/1333/oj
Verordening (EU) nr. 1169/2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten (bijlage III en XIV). https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2011/1169/oj
Verordening (EU) nr. 432/2012 tot vaststelling van een lijst van toegestane gezondheidsclaims. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2012/432/oj
EFSA ANS Panel (2013). Scientific Opinion on the re-evaluation of aspartame (E 951) as a food additive. EFSA Journal 11(12):3496. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2013.3496
EFSA ANS Panel (2010). Scientific Opinion on the safety of steviol glycosides for the proposed uses as a food additive. EFSA Journal 8(4):1537. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2010.1537
EFSA FAF Panel (2023). Re-evaluation of erythritol (E 968) as a food additive. EFSA Journal 21(12):8430. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2023.8430
WHO (2023). Aspartame hazard and risk assessment results released. who.int
WHO (2023). WHO advises not to use non-sugar sweeteners for weight control in newly released guideline. who.int
Voedingscentrum. Zoetstoffen. voedingscentrum.nl
Bundesinstitut für Risikobewertung (2019). Stellungnahme: Beim Erhitzen von Sucralose können gesundheitsschädliche Verbindungen entstehen.

Dit artikel is informatief en vervangt geen persoonlijk medisch of voedingsadvies.

Evi Woerdman

Blogger

Evi is Marketing Manager en Content Lead bij Superfoodstore.nl én zelfverklaard gezondheidsfreak. Gezondheid loopt als een rode draad door haar dagelijks leven: van een vroege ochtendyoga en een lange wandeling tot het uitproberen van nieuwe producten en supplementen.

Met meer dan vijf jaar ervaring in online marketing combineert Evi haar persoonlijke interesse in gezondheid met een nuchtere en analytische blik. Sinds drie jaar schrijft en redigeert ze voor Superfoodstore.nl artikelen over een gezonde leefstijl, orthomoleculaire voedingssupplementen en biologische voeding.

Evi schrijft zelf een groot deel van de artikelen en werkt daarnaast samen met copywriters die gespecialiseerd zijn in gezondheid en een bewuste leefstijl. Ook werkt ze vanuit haar rol bij Superfoodstore.nl regelmatig samen met merken binnen de gezondheidsbranche, waaronder Bonusan, Mattisson, Energetica Natura en Terranova. Die samenwerking geeft haar extra inzicht in producten, ingrediënten, toepassingen en ontwikkelingen binnen de markt.

Daarbij verdiept ze zich niet alleen in de theorie. Evi test regelmatig zelf producten uit het assortiment en gebruikt die praktijkervaring om onderwerpen begrijpelijk en toepasbaar te maken. Inhoudelijke informatie en gebruikte bronnen worden gecontroleerd en waar nodig afgestemd met een gediplomeerd drogist binnen het team van Superfoodstore.nl.

Haar doel is om gezondheidsinformatie helder en toegankelijk te maken, zonder ingewikkelder te doen dan nodig is en met aandacht voor wat er daadwerkelijk onderbouwd kan worden.

Suggesties

Categorieën