Ga naar inhoud

Gratis verzending vanaf € 60,-

Achteraf betalen mogelijk

9,3|17.000+ reviews
Liquid error (sections/main-article line 111): invalid url input

Wat is melkzuur? Over E270, vegan, lactose en je spieren

Melkzuur is een klein organisch zuur, chemisch 2-hydroxypropaanzuur (C3H6O3), dat ontstaat wanneer bacteriën of je eigen spiercellen suiker afbreken zonder dat er genoeg zuurstof is. Het geeft yoghurt, zuurkool en zuurdesem hun frisse, zure smaak. Op een etiket heet het E270.

De naam is een erfenis. De Zweedse scheikundige Carl Wilhelm Scheele vond de stof in 1780 in zure melk, en daar bleef het bij. Wie vandaag een fles melkzuur koopt, krijgt iets wat uit suiker of zetmeel is gemaakt.

Auteur: Evi Woerdman | Laatst herzien: 05-11-2026

In dit artikel

Vijf plekken, één molecuul

Melkzuur duikt op in de keuken, in de supermarkt, in de badkamer en in je eigen lichaam. Het molecuul is overal hetzelfde. Wat verschilt, is hoe het er komt en waarom het er is. In de schappen van een natuurwinkel zie je het vooral terug in gefermenteerde sappen en in supplementen met melkzuurbacteriën, al bevatten die laatste de bacteriën en niet zozeer het zuur zelf.

WaarHoe het daar komtWat je ervan merkt
Gefermenteerd eten en drinkenMelkzuurbacteriën zetten suikers omZure smaak, langere houdbaarheid
Etiket van bewerkt voedselToegevoegd als additief E270Frisse zuurgraad in bijvoorbeeld sauzen of snoep
SupplementenAls zout, zoals calcium- of magnesiumlactaatEen mineraal gebonden aan lactaat
HuidverzorgingAls zuur of pH-regelaar, INCI-naam lactic acidLagere pH van het product, soms een peelend effect
Je spierenGevormd bij zware inspanning, als lactaatWordt in je lichaam weer als brandstof gebruikt

Daarnaast staat melkzuur op flessen ontkalker, als alternatief voor citroenzuur of azijn. Ook daar doet het wat een zuur doet: kalk oplossen. In onze ontkalkers voor huis en keuken vind je vooral varianten op basis van citroenzuur en azijn.

Zit er melk of lactose in melkzuur?

Nee. Toch is het een begrijpelijke vraag.

Veel mensen zoeken op 'is melkzuur lactose' en 'is melkzuur vegan', elk zo'n 150 keer per maand in Nederland. Logisch, want de naam wijst naar zuivel. Lactose is een suiker, opgebouwd uit glucose en galactose; melkzuur is een zuur met drie koolstofatomen dat bacteriën onder meer van lactose kunnen maken, maar net zo goed van glucose uit maïs of suikerbieten. Wie meer wil weten over wat lactose precies is en waar het in zit, vindt dat in een apart artikel.

Ook voor een koemelkallergie maakt het niet uit. Een allergie reageert op melkeiwit, en dat zit niet in zuiver melkzuur. Melkzuur staat daarom ook niet op de Europese lijst van veertien allergenen die in een ingrediëntenlijst moeten opvallen, meestal vetgedrukt.

En vegan? De Nederlandse Vereniging voor Veganisme noemt melkzuur 'in de praktijk veganistisch'. Voor de voedingsindustrie wordt het volgens de vereniging gemaakt door bacteriële fermentatie van melasse of zetmeel, niet uit dierlijke melk. Hoe het label vegan verder werkt, lees je in het artikel over wat vegan op een etiket betekent.

Eén nuance: in yoghurt of kefir zit melkzuur natuurlijk wel samen met melk. Daar gaat het dan om het product, niet om de stof.

Hoe bacteriën van suiker zuur maken

Snijd witte kool fijn, meng er zout door en druk alles onder het eigen vocht. Binnen een paar dagen gaan melkzuurbacteriën die al op de kool zitten aan het werk. Ze eten de suikers uit de kool en scheiden melkzuur uit, waardoor de zuurgraad daalt en veel andere micro-organismen het moeilijk krijgen. Zo ontstaat zuurkool, en het sap dat je ervan perst heet zuurkoolsap; in onze collectie zuurkoolsap staat bijvoorbeeld een Demeter-sap dat 'melkzuur gefermenteerd' is.

Bij yoghurt, karnemelk, kimchi, zuurdesem en groentesappen gaat het op dezelfde manier. Alleen de grondstof en de bacteriestammen verschillen.

Linksdraaiend en rechtsdraaiend

Melkzuur bestaat in twee spiegelbeeldige vormen, L(+) en D(−). Ze zijn chemisch gelijk maar draaien gepolariseerd licht een andere kant op. De L(+)-vorm draait naar rechts. Je eigen lichaam maakt ook die vorm. Daar komt de term 'rechtsdraaiende yoghurt' vandaan: yoghurt waarin vooral bacteriën zitten die de L(+)-vorm maken. Welke vorm in een bewerkt product zit, hangt af van de gebruikte bacterie of van het productieproces in de fabriek, en dat zie je op het etiket bijna nooit terug.

E270 is geen conserveermiddel, al lijkt het er soms op

Melkzuur staat in de E200-reeks, tussen de conserveermiddelen. Het is er zelf geen. Echte conserveermiddelen uit die reeks, zoals sorbinezuur (E200) en natriumbenzoaat (E211), zijn juist toegelaten om de groei van gisten, schimmels en bacteriën te remmen (hoe een conserveermiddel werkt).

In de Europese additievenverordening (EG) nr. 1333/2008 valt E270 in groep I, de additieven die in de meeste levensmiddelen quantum satis mogen worden gebruikt: zoveel als technisch nodig is, zonder vast maximum. Fabrikanten zetten het in om de zuurgraad te regelen en een product een frisse smaak te geven. Een lagere pH remt bederf, en daardoor schuift het in de praktijk richting conservering, maar de functie op het etiket is meestal 'zuurteregelaar' of 'voedingszuur'.

De zuiverheidseisen staan in verordening (EU) nr. 231/2012. Sinds die verordening is ook de vaste, poedervormige variant van melkzuur in de EU-specificaties opgenomen, omdat die inmiddels gemaakt kon worden zonder veiligheidsbezwaar.

Verwante E-nummers zijn de zouten van melkzuur: natriumlactaat (E325), kaliumlactaat (E326) en calciumlactaat (E327). Iets anders is natriumstearoyllactylaat (E481), een emulgator die uit melkzuur en stearinezuur wordt opgebouwd. In supplementen kom je lactaat vooral tegen als mineraalvorm: calciumlactaat en magnesiumlactaat staan op de lijst van toegestane mineraalverbindingen in richtlijn 2002/46/EG.

Belangrijk verschil: 'melkzuur gefermenteerd' op een sap is een beschrijving van het productieproces. Het zuur is dan in het product zelf ontstaan en hoort niet als toevoeging in de ingrediëntenlijst.

Vier etiketten uit ons assortiment

Waar staat melkzuur nu precies op een verpakking? We legden vier producten uit ons eigen assortiment naast elkaar. Bij elk product komt melkzuur op een andere plek in beeld, en bij één ervan zelfs helemaal niet.

ProductWaar melkzuur staatWat dat betekent
Luna E Terra Rode bietensap melkzuurIn de productnaam en de beschrijving, niet in de ingrediënten (rode bietensap 99%, acerola 1%)Bacteriën hebben suikers uit het sap omgezet in melkzuur; er is geen melkzuur toegevoegd
Bipharma Cetomacrogolzalf 3% melkzuurIn de naam, met percentage, en als lactic acid in de INCI-lijstEen van de weinige producten waar de hoeveelheid erbij staat
Primavera Peeling gel deep cleansing & renewingIn de tweede helft van de ingrediëntenlijst, direct na guargom en xanthaangomHet scrubwerk doen olijfsteenkorrels en jojobaparels; de lijst zegt niet hoeveel melkzuur erin zit
Mattisson Kefir Probiotica capsulesNiet als stof in de omschrijving; wel 'melkzuurbacteriën' bij het kefirpoederHet gaat hier om de bacteriën, niet om het zuur

Die derde regel verdient uitleg. In cosmetica staan ingrediënten boven de 1% op volgorde van gewicht; alles onder de 1% mag daarna in willekeurige volgorde volgen. Een plek ver achteraan wijst dus op een kleine hoeveelheid, maar een exact getal haal je er niet uit.

Wat doet melkzuur in huidverzorging?

In cosmetica valt melkzuur onder de alfahydroxyzuren, kortweg AHA's, samen met onder meer glycolzuur. Het heeft twee taken. In een lage dosis houdt het de pH van een crème of reiniger op het gewenste niveau. In hogere concentraties maakt het de bindingen tussen dode huidcellen aan het oppervlak losser, zodat die makkelijker loslaten; dat is het peelende effect waar 'melkzuur peeling' naar verwijst.

Hoe sterk een product is, hangt van twee dingen af: de concentratie en de pH.

Een zuur product kan prikken, vooral op een gevoelige of beschadigde huid. Begin rustig, volg de gebruiksaanwijzing en gebruik een zure peeling niet tegelijk met andere sterke zuren. Wie liever mechanisch scrubt of verschillende formules wil vergelijken, vindt die naast elkaar bij de gezichtspeelings.

Wettelijk gaat het om een gewoon cosmeticaproduct onder verordening (EG) nr. 1223/2009. Die regelt onder meer de ingrediëntenlijst met INCI-namen, de veiligheidsbeoordeling vóór verkoop en de eis dat een claim op de verpakking te onderbouwen is.

Verzuurde spieren, wat klopt ervan?

Het hardnekkigste misverstand over melkzuur speelt zich af in de sportschool.

Bij een sprint of zware krachttraining maken je spieren meer lactaat dan ze direct verbruiken. Lactaat is de vorm waarin melkzuur in je lichaam voorkomt. Het is geen afvalstof: hart, spieren en lever gebruiken het als brandstof of maken er weer glucose van, en na de inspanning daalt het lactaatgehalte in je bloed weer naar het rustniveau.

Spierpijn die je een dag of twee na het sporten voelt, komt dus niet door achtergebleven melkzuur. Die pijn hangt samen met kleine beschadigingen in de spiervezels en het herstel daarvan. Het branderige gevoel tijdens een sprint is iets anders, en ook daar is lactaat niet de enige factor.

Houdt pijn in je spieren lang aan of komt die zonder duidelijke reden? Bespreek dat met je huisarts.

Zes namen op het etiket

Melkzuur verstopt zich achter verschillende namen. Deze lijst helpt je ze te herkennen:

  • Melkzuur of E270: het zuur zelf, toegevoegd als additief in voeding.
  • Lactic acid: dezelfde stof in de INCI-lijst van cosmetica.
  • Natrium-, kalium- of calciumlactaat (E325–E327): zouten van melkzuur, in voeding.
  • Calcium- of magnesiumlactaat in een supplement: een mineraalvorm, waarbij het mineraal het werkzame deel is.
  • 'Melkzuur gefermenteerd': een productiemethode, geen toevoeging.
  • Melkzuurbacteriën: de bacteriën die melkzuur maken, zoals in kefir, yoghurt en probiotica met levende culturen.

Lactose staat bewust niet in dit rijtje. Dat is een suiker, en geen familie.

Bronnen

  • Verordening (EG) nr. 1333/2008 inzake levensmiddelenadditieven, bijlage II (groep I). EUR-Lex
  • Verordening (EU) nr. 231/2012 tot vaststelling van specificaties voor levensmiddelenadditieven, overweging 16 (vaste vorm van E270). EUR-Lex
  • Verordening (EU) nr. 1169/2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten, bijlage II (allergenen). EUR-Lex
  • Richtlijn 2002/46/EG inzake voedingssupplementen, bijlage II (vitamine- en mineraalverbindingen). EUR-Lex
  • Verordening (EG) nr. 1223/2009 betreffende cosmetische producten, artikel 19 (etikettering en ingrediëntenlijst). EUR-Lex
  • Nederlandse Vereniging voor Veganisme, 'Melkzuur E270'. veganisme.org
  • Brooks GA. The Science and Translation of Lactate Shuttle Theory. Cell Metabolism 2018;27(4):757–785. doi:10.1016/j.cmet.2018.03.008

Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Een gevarieerde en evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl zijn belangrijk. Dit artikel is informatief en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Gebruik je medicijnen of heb je een huidaandoening, overleg dan met je huisarts of apotheker.