Vegan: wat betekent het, wat zegt de wet en waar let je op?
Vegan betekent dat een product geen ingrediënten van dierlijke oorsprong bevat en dat er bij de productie ook geen dierlijke hulpstoffen zijn gebruikt. Dus geen vlees, vis, zuivel, eieren, honing of dierlijke E-nummers. In de EU is het woord niet wettelijk gedefinieerd, waardoor keurmerken en de ingrediëntenlijst belangrijk zijn. Ook bij supplementen zie je het label steeds vaker, bijvoorbeeld bij vegan vitamine D.
Auteur: Evi Woerdman | Laatst herzien: 03-10-2026
Inhoudsopgave
- Wat betekent vegan?
- Vegan, vegetarisch en plantaardig: het verschil
- Is vegan wettelijk vastgelegd?
- Vegan keurmerken: V-Label en Vegan Society
- Verborgen dierlijke ingrediënten op het etiket
- Vegan supplementen: capsules, vitamine D3 en omega-3
- Vegan cosmetica en dierproefvrij
- Voedingsstoffen waar je op let bij vegan eten
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Wat betekent vegan?
Het woord vegan komt van de Britse Vegan Society, die in 1944 werd opgericht. Die organisatie omschrijft veganisme als een levenswijze die 'voor zover mogelijk en praktisch haalbaar' elke vorm van uitbuiting van en wreedheid tegen dieren wil uitsluiten, voor voeding, kleding of welk ander doel ook. Voor voeding betekent het volgens de Vegan Society: geen producten die geheel of gedeeltelijk van dieren afkomstig zijn.
Het Nederlandse woord is veganistisch. Het Voedingscentrum omschrijft het zo: als veganist eet je helemaal geen dierlijke producten, dus geen vlees, vis, zuivel, eieren en E-nummers van dierlijke oorsprong.
Als label op een product gaat vegan over de samenstelling en de productie:
- geen dierlijke ingrediënten, ook niet in kleine hoeveelheden, zoals in aroma's, kleurstoffen of dragers;
- geen dierlijke hulpstoffen tijdens de productie, zoals gelatine of vislijm om een drank te klaren;
- bij de meeste keurmerken ook geen dierproeven voor het product of de ingrediënten.
Vegan zegt dus niets over de voedingswaarde, de hoeveelheid suiker of zout, of over biologische teelt. Het is een label over herkomst, niet over kwaliteit.
Vegan, vegetarisch en plantaardig: het verschil
| Term | Wat het meestal betekent | Wel toegestaan | Wettelijk vastgelegd? |
|---|---|---|---|
| Vegetarisch | Geen vlees, vis of producten van gedode dieren | Zuivel, eieren, honing | Nee |
| Vegan / veganistisch | Geen enkel ingrediënt of hulpmiddel van dierlijke oorsprong | Alleen plantaardige, minerale en microbiële grondstoffen | Nee |
| Plantaardig | Gebaseerd op planten; wordt in de praktijk vaak als synoniem van vegan gebruikt | Hangt af van de fabrikant | Nee |
Vegetarisch sluit dus vlees en vis uit, maar geen producten van levende dieren. Bij het V-Label mag een vegetarisch product bijvoorbeeld wel melk, eieren en honing bevatten, maar geen kaas die met dierlijk stremsel is gemaakt en geen eieren van kooikippen.
'Plantaardig' is lastiger. Het klinkt als vegan, maar er is geen afspraak over. Een product dat 'plantaardig' heet, kan in principe toch een beetje ei of honing bevatten. Wil je zeker zijn, kijk dan naar de ingrediëntenlijst of naar een vegan keurmerk.
Is vegan wettelijk vastgelegd?
Nee. Er is geen wettelijke EU-definitie van vegan of vegetarisch. Wel gelden algemene regels voor vrijwillige informatie op het etiket.
- Artikel 36 van verordening (EU) nr. 1169/2011: vrijwillige voedselinformatie mag de consument niet misleiden, mag niet dubbelzinnig of verwarrend zijn en moet waar nodig op wetenschappelijke gegevens berusten. Een product dat 'vegan' heet maar dierlijke bestanddelen bevat, is dus misleidend.
- Uitvoeringshandeling nog niet vastgesteld: volgens artikel 36, lid 3, punt b moet de Europese Commissie regels vaststellen voor 'informatie over de geschiktheid van een levensmiddel voor vegetariërs of veganisten'. Die uitvoeringshandeling is er op het moment van schrijven nog niet. Volgens de European Vegetarian Union begon de Commissie er eind 2019 aan.
- Zuivelbenamingen: volgens het Hof van Justitie van de EU (zaak C-422/16, TofuTown, 14 juni 2017) mogen zuiver plantaardige producten niet 'melk', 'room', 'boter', 'kaas' of 'yoghurt' heten, ook niet met een toevoeging als 'plantaardig'. Er bestaat een korte lijst met uitzonderingen. Daarom zie je 'haverdrink' en geen 'havermelk'.
- Toezicht: in Nederland controleert de NVWA of etiketten kloppen.
Let op het verschil tussen vegan en allergenen. Een vegan product kan op een productielijn zijn gemaakt waar ook melk of ei wordt verwerkt. Daarom staat er soms 'vegan' en tegelijk 'kan sporen van melk bevatten' op de verpakking. Dat is niet tegenstrijdig: vegan gaat over de ingrediënten, de sporenvermelding over onbedoelde aanwezigheid. Heb je een melk- of eiallergie, ga dan altijd uit van de allergeneninformatie.
Vegan keurmerken: V-Label en Vegan Society
Omdat de wet geen definitie geeft, gebruiken veel fabrikanten een keurmerk. De twee bekendste:
| Keurmerk | Kern van de criteria | Dierproeven | Kruisbesmetting |
|---|---|---|---|
| V-Label (vegan en vegetarisch) | Vegan: geen dierlijke ingrediënten of hulpstoffen, ook geen honing, en geen producten geklaard met gelatine of vislijm. Producten die als genetisch gemodificeerd moeten worden geëtiketteerd, komen niet in aanmerking. | Niet toegestaan voor eindproduct en ingrediënten | Onbedoelde sporen zo veel mogelijk beperken |
| Vegan Trademark (Vegan Society, sinds 1990) | Bij productie en ontwikkeling van product en ingrediënten geen dierlijk product, bijproduct of afgeleide stof | Niet toegestaan, ook niet in opdracht | Productielijnen grondig reinigen voor vegan productie |
Een keurmerk is een privaat systeem: de organisatie bepaalt de regels en controleert die. Ontbreekt een keurmerk, dan kan een product nog steeds vegan zijn. Je moet dan zelf de ingrediëntenlijst lezen.
Verborgen dierlijke ingrediënten op het etiket
Vlees, vis, melk en ei herken je meteen. Lastiger zijn ingrediënten en E-nummers waarvan je de herkomst niet ziet:
| Ingrediënt | Herkomst | Waar je het tegenkomt |
|---|---|---|
| Gelatine | Huid en botten van varken of rund | Gummies, snoep, capsules, desserts |
| Karmijn (E120) | Schildluizen | Rode kleur in snoep, dranken, cosmetica |
| Bijenwas (E901) en schellak (E904) | Bijen en lakschildluizen | Glansmiddel op snoep, fruit, tabletten |
| Lanoline (E913) | Wolvet van schapen | Grondstof voor vitamine D3, cosmetica |
| Mono- en diglyceriden van vetzuren (E471) | Plantaardig of dierlijk vet | Brood, ijs, margarine |
| Caseïne, wei, lactose | Melk | Vleesvervangers, chips, tabletten |
| Honing en propolis | Bijen | Muesli, snoep, keelpastilles |
Bij E471 en sommige aroma's kan de herkomst plantaardig of dierlijk zijn. Het etiket hoeft dat niet te vermelden. Alleen een vegan claim of keurmerk, of navraag bij de fabrikant, geeft dan zekerheid.
Vegan supplementen: capsules, vitamine D3 en omega-3
Supplementen zijn wettelijk levensmiddelen, dus ook hier is vegan geen beschermde term. Er zijn drie plekken waar dierlijke grondstoffen vaak zitten:
- De capsule: klassieke capsules zijn van gelatine. Vegan capsules zijn meestal van hydroxypropylmethylcellulose (HPMC, E464) uit plantaardige cellulose. Er bestaan ook softgels op basis van gemodificeerd zetmeel. Meer over HPMC en gelatine lees je in ons artikel over stabilisatoren.
- Vitamine D3: vitamine D3 (cholecalciferol) wordt vaak gemaakt uit lanoline, het wolvet van schapen. Dat is niet vegan. Vegan D3 komt uit korstmos of algen. Vitamine D2 (ergocalciferol) komt uit paddenstoelen of gist en is ook plantaardig, maar het is een andere vorm.
- Omega-3: de omega-3-vetzuren EPA en DHA komen in supplementen meestal uit visolie. Vissen halen die vetzuren uit algen in hun voedsel. Algenolie, vaak uit de microalg Schizochytrium, is daarom de plantaardige variant. Je vindt die in de collectie algenolie.
Andere ingrediënten om op te letten zijn collageen (altijd dierlijk), glucosamine (vaak uit schaaldieren) en lactose als vulstof in tabletten. Vitamine B12 in supplementen wordt meestal door bacteriën gemaakt. Of het hele product vegan is, hangt dan af van de hulpstoffen en de capsule.
Waar let je op bij het kiezen? Kijk of 'vegan' of een keurmerk op het etiket staat. Controleer bij vitamine D3 de bron (korstmos of algen) en bij capsules het materiaal. Voorbeelden uit ons assortiment zijn Vitakruid Vitamine D3 Vegan 25 mcg, met D3 uit korstmos, en Mattisson Algenolie DHA 260 mg, met een capsule op basis van gemodificeerd maïszetmeel. Alle vegan varianten van vitamine D3 vind je in de collectie vegan vitamine D.
Vegan cosmetica en dierproefvrij
Bij cosmetica worden 'vegan' en 'dierproefvrij' vaak door elkaar gebruikt, maar ze betekenen iets anders.
- Vegan cosmetica bevat geen dierlijke ingrediënten. Denk aan bijenwas, lanoline, karmijn, honing of zijde-eiwit. Ook dit is geen wettelijk vastgelegde term.
- Dierproefvrij gaat over testen, niet over ingrediënten. In de EU geldt een verbod op het testen van cosmetische eindproducten op dieren sinds 11 september 2004 en voor ingrediënten sinds 11 maart 2009. Sinds 11 maart 2013 geldt een volledig verkoopverbod voor cosmetica en ingrediënten die voor cosmetica op dieren zijn getest. De basis is nu verordening (EG) nr. 1223/2009.
Een dagcrème met bijenwas kan dus dierproefvrij zijn zonder vegan te zijn. Andersom kan een vegan product van een merk komen dat buiten de EU wel aan dierproeven meewerkt. Wil je allebei, kies dan een keurmerk dat beide dekt, zoals het Vegan Trademark.
Voedingsstoffen waar je op let bij vegan eten
De Gezondheidsraad adviseert in de Richtlijnen goede voeding 2015 een verschuiving naar een meer plantaardig en minder dierlijk voedingspatroon. Een volledig veganistisch eetpatroon vraagt volgens het Voedingscentrum wel aandacht voor een aantal voedingsstoffen:
| Voedingsstof | Waarom aandacht | Advies Voedingscentrum |
|---|---|---|
| Vitamine B12 | Zit van nature alleen in dierlijke producten | Verrijkte producten verspreid over de dag, plus dagelijks een supplement gelijk aan de aanbevolen hoeveelheid |
| Calcium en vitamine B2 | Komen in het gewone eetpatroon veel uit zuivel | Verrijkte soja- of erwtendrink of sojagurt; biologische varianten zijn niet verrijkt |
| IJzer | Ijzer uit plantaardige bronnen wordt minder goed opgenomen dan ijzer uit vlees | Peulvruchten, tofu, volkoren graan en bladgroente, met groente of fruit bij de maaltijd |
| Jodium | Een belangrijke bron in Nederland is brood met gejodeerd bakkerszout | Kies zulk brood; wees terughoudend met zeewier vanwege wisselende gehaltes |
| Vitamine D | Voor verschillende groepen geldt een supplementadvies | Volg het supplementadvies voor jouw leeftijdsgroep; een vegan D3 komt uit korstmos of algen |
| Omega-3 (EPA en DHA) | Komt vooral uit vis | Een supplement op basis van algen is mogelijk; voor zwangeren geldt een apart advies |
| Eiwit | Komt in het gewone eetpatroon veel uit vlees, vis, zuivel en ei | Combineer granen, peulvruchten en noten |
Voor vitamine B12 zijn er verschillende referentiewaarden, afhankelijk van wie ze opstelt en waarvoor:
| Instantie | Volwassenen | Zwanger | Borstvoeding |
|---|---|---|---|
| Gezondheidsraad (ADH, via Voedingscentrum) | 2,8 µg per dag | 3,3 µg per dag | 3,8 µg per dag |
| EFSA (adequate inname, 2015) | 4 µg per dag | 4,5 µg per dag | 5 µg per dag |
| Referentie-inname etiket (1169/2011) | 2,5 µg per dag | – | – |
De referentie-inname op het etiket is een vaste rekenwaarde voor het percentage RI en geen persoonlijk advies. Supplementen vind je in de collectie vitamine B12, en plantaardige eiwitpoeders in de collectie vegan protein. Een overzicht van supplementen waar vegetariërs en veganisten vaak naar kijken, lees je in ons artikel de belangrijkste supplementen voor vegetariërs en veganisten.
Ben je zwanger, geef je borstvoeding of wil je een kind veganistisch laten eten? Overleg dan met je huisarts, verloskundige of een diëtist.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen vegan en vegetarisch?
Vegetarisch sluit vlees en vis uit, maar zuivel, eieren en honing mogen wel. Vegan sluit alle producten van dierlijke oorsprong uit, ook zuivel, eieren, honing en dierlijke hulpstoffen zoals gelatine.
Is vegan lactosevrij?
Lactose is melksuiker, en een vegan product bevat geen melk als ingrediënt. Wel kan het op een lijn met melk zijn gemaakt en sporen bevatten. Andersom is een lactosevrij product niet automatisch vegan: lactosevrije melk is nog steeds melk.
Is honing vegan?
Nee. Honing komt van bijen. De Vegan Society en het V-Label rekenen honing daarom niet tot vegan. Voor vegetariërs is honing wel toegestaan.
Is plantaardig hetzelfde als vegan?
Niet per se. Beide termen zijn niet wettelijk vastgelegd. 'Plantaardig' wordt vaak gebruikt voor vegan producten, maar er is geen garantie. De ingrediëntenlijst of een vegan keurmerk geeft uitsluitsel.
Is vegan glutenvrij?
Nee. Vegan zegt niets over gluten. Veel vegan producten bevatten tarwe, en seitan bestaat zelfs grotendeels uit tarwegluten. Kijk voor gluten naar de allergeneninformatie of de vermelding 'glutenvrij'.
Waarom is wijn niet altijd vegan?
Wijn wordt vaak geklaard om troebelheid te verwijderen. Daarvoor kunnen dierlijke middelen worden gebruikt, zoals gelatine, caseïne uit melk, eiwit of vislijm. Ook als daar weinig van in de fles achterblijft, is de wijn dan niet vegan. Een vegan wijn is zonder dierlijke klaringsmiddelen gemaakt.
Bronnen
- Verordening (EU) nr. 1169/2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten, artikel 36 en bijlage XIII. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2011/1169/oj
- Hof van Justitie van de EU, arrest van 14 juni 2017, zaak C-422/16 (TofuTown), persbericht nr. 63/17. https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2017-06/cp170063nl.pdf
- Verordening (EG) nr. 1223/2009 betreffende cosmetische producten. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2009/1223/oj
- Europese Commissie. Ban on animal testing (cosmetica). https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/cosmetics/ban-animal-testing_en
- The Vegan Society. Definition of veganism. https://www.vegansociety.com/go-vegan/definition-veganism
- The Vegan Society. Vegan Trademark standards. https://www.vegansociety.com/trademark/vegan-trademark-standards
- V-Label. Criteria voor vegan en vegetarische producten. https://www.v-label.com/criteria/
- European Vegetarian Union. Vegan and vegetarian definitions. https://www.euroveg.eu/vegan-and-vegetarian-definitions/
- Voedingscentrum. Vraag en antwoord over veganistisch eten. https://www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/gezonde-voeding-en-voedingsstoffen/hoe-kan-ik-gezond-veganistisch-eten-.aspx
- Voedingscentrum. Encyclopedie: vitamine B12. https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/vitamine-b12.aspx
- Gezondheidsraad (2015). Richtlijnen goede voeding 2015. https://www.gezondheidsraad.nl/documenten/adviezen/2015/11/04/richtlijnen-goede-voeding-2015
- EFSA NDA Panel (2015). Scientific Opinion on Dietary Reference Values for cobalamin (vitamin B12). EFSA Journal 13(7):4150. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2015.4150
Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Een gevarieerde en evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl zijn belangrijk. Dit artikel is informatief en vervangt geen persoonlijk medisch advies.
