Ga naar inhoud

Gratis verzending vanaf € 60,-

Achteraf betalen mogelijk

9,3|17.000+ reviews
Liquid error (sections/main-article line 111): invalid url input

Is heermoes giftig? Herkennen, lidrus en voorzorgen

Heermoes (Equisetum arvense) is niet giftig zoals zijn naaste verwant lidrus, maar helemaal vrijblijvend is het kruid ook niet. Wel opletten. Rauw bevat het een enzym dat vitamine B1 afbreekt, en bij zwangerschap, een ernstige hart- of nierziekte en bij kinderen onder de 12 jaar raadt het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) gebruik af. Herkennen is de eerste stap.

Auteur: Evi Woerdman | Laatst herzien: 29-10-2026

Is dit dezelfde plant die bij zoveel mensen tussen de tegels opschiet? Ja, precies die. Het hardnekkige onkruid uit de moestuin en het gedroogde kruid in een pot heermoesthee zijn dezelfde soort, ook wel akkerpaardenstaart genoemd. Het verschil zit in wat ermee gebeurt: voor thee en capsules worden alleen de groene zomerstengels gedroogd en gecontroleerd. In de Europese Farmacopee heet dat Equiseti herba, en thee, capsules en extracten op basis daarvan staan bij ons samen in de collectie heermoes.

In dit artikel

Heermoes of lidrus? Vijf kenmerken naast elkaar

Lidrus (Equisetum palustre) is de paardenstaart om voor op te passen. Die is wél giftig. Hij bevat het alkaloïde palustrine en is vooral voor koeien gevaarlijk, ook als de plant gedroogd in het hooi zit, en in grote hoeveelheden kan hij volgens wilde-planten.nl zelfs dodelijk zijn. Omdat de twee soorten op elkaar lijken, schrijft de Europese Farmacopee een laboratoriumtest voor die aantoont dat heermoeskruid vrij is van lidrus.

Hoe ziet heermoes eruit? Eerst verschijnen in het vroege voorjaar lichtbruine tot bleekroze stengels van 4 tot 30 centimeter, zonder bladgroen en met een sporenaar bovenop. Pas daarna komen de dofgroene, gegroefde zomerstengels met kransen van dunne zijtakjes, die soms 90 centimeter halen.

KenmerkHeermoes (E. arvense)Lidrus (E. palustre)
SporenaarAlleen op aparte bruine voorjaarsstengels, sporen rijp in april en meiBovenop de groene stengel, van mei tot juli
Eerste lid van een zijtakjeLanger dan de schede om de hoofdstengelOngeveer half zo lang als die schede
Zijtakken per kransMeestal meer dan zes, met drie of vier scherpe ribbenMeestal zes of zeven
GroeiplaatsOmgewerkte grond, droog of vochtig: akkers, bermen, spoordijken, tussen straatstenenMeestal natte grond: natte graslanden, slootkanten, veenmoeras
Giftig?Gebruikt als kruid, met de voorzorgen in dit artikelJa, niet gebruiken

Zelfs met deze tabel blijft het onderscheid in het veld lastig. Vergelijk dat lid van het zijtakje maar eens bij een plant die half in het gras ligt. Daarom is gedroogd kruid dat op lidrus is gecontroleerd een veiliger keuze dan zelf plukken, en dat geldt eigenlijk voor de meeste wilde planten: andere gedroogde kruiden vind je bij planten en kruiden.

Rauw, gekookt of als thee: wat thiaminase betekent

Heermoes bevat thiaminase. Dat enzym breekt vitamine B1 (thiamine) af, en onderzoekers vonden het in grote hoeveelheden in zowel de verse als de gedroogde plant. Bij drie paarden die veel heermoes binnenkregen, is in 1952 een vergiftiging beschreven.

Hitte maakt het verschil. Thiaminase is niet bestand tegen verhitting. In industriële waterige extracten en een extract op 30% alcohol werd het niet meer teruggevonden. Bij ongekookt poeder, zoals in sommige capsules, sluit de EMA een sterk effect niet uit, al verwacht ze dat niet bij de gebruikelijke hoeveelheden. Problemen gezien? Niet in de Europese traditie.

Is heermoes eetbaar? Veel mensen zoeken op die vraag, en het antwoord is: gekookt en in kleine hoeveelheden wel, rauw liever niet. In Japan worden de jonge, bruine voorjaarsscheuten gekookt gegeten. Rauw eten, of een flinke hand verse stengels in een smoothie, is gezien het thiaminase geen goed idee.

Wie laat heermoes beter staan?

Bijwerkingen zijn weinig beschreven: lichte maag- en darmklachten en allergische reacties zoals huiduitslag of een opgezwollen gezicht, met een onbekende frequentie. Toch zijn er grenzen. Een overzicht.

  • Zwanger of borstvoeding. Niet aanbevolen, want de veiligheid is niet vastgesteld.
  • Kinderen onder de 12 jaar. Te weinig gegevens.
  • Minder moeten drinken. Heb je een ernstige hart- of nierziekte waarbij je arts een vochtbeperking adviseert, dan is heermoes niet geschikt.
  • Kalium. Heermoes bevat kalium. Het beoordelingsrapport noemt voorzichtigheid als je nieren kalium minder goed regelen.
  • Overgevoelig voor nicotine? Sommige analyses vonden kleine hoeveelheden nicotine, andere niet. Vermijd het kruid voor de zekerheid.
  • Plastabletten of andere medicijnen. Interacties zijn niet gemeld, maar er is ook weinig naar gekeken. Overleg eerst met je huisarts of apotheker.

En de lever? In het EMA-rapport staat één casus van een ernstige leverontsteking bij een man met een bestaande hepatitis B, die twee weken lang een halve liter gekookt heermoessap per dag dronk. Na het stoppen herstelden zijn leverwaarden binnen acht weken weer. De beoordelaar vond dit niet genoeg voor een waarschuwing op het etiket, maar wie al een leveraandoening heeft, bespreekt kruiden zoals heermoes toch het best eerst met de eigen arts.

Veel mensen zoeken ook of heermoes giftig is voor katten, maar daar zegt de EMA-beoordeling niets over, omdat die alleen over mensen gaat. Twijfel? Bel de dierenarts.

1 tot 4 gram per kop: zo rekenen de EMA en het etiket

De monografie gaat bij thee uit van 1 tot 4 gram gesneden kruid in 150 ml kokend water, 5 tot 15 minuten laten trekken, drie tot vier keer per dag. Voor gemalen kruid in capsules of tabletten noemt ze 1,5 tot 1,7 gram per dag. Traditioneel wordt het twee tot vier weken gebruikt, en bij andere vormen dan thee adviseert de EMA om er voldoende bij te drinken.

En de etiketten? Om te zien hoe die zich tot de monografie verhouden, legden we drie producten uit ons eigen assortiment naast elkaar, op basis van de productgegevens die de fabrikant aanlevert.

ProductVormPer dag volgens het etiketNaast de monografie
Jacob Hooy HeermoesGedroogd kruid2 theelepels op 150 ml kokend water, 15 minuten trekken, tot 3 kopjesHet etiket rekent in theelepels, de EMA in grammen. Hoeveel gram een theelepel is, hangt af van hoe fijn het kruid gesneden is.
Mattisson Heermoes biologischGemalen kruid in capsules3 tot 6 capsules; de volle dagdosering van 6 is samen 1500 mgValt binnen de 1,5 tot 1,7 gram voor gemalen kruid
Toppharm Heermoes 150 mgExtract 5:1 in tabletten2 tabletten, samen 300 mg extract5:1 betekent ongeveer 1500 mg kruid omgerekend. Direct vergelijken kan niet, omdat de EMA extracten per oplosmiddel apart noemt.

Het verschil tussen 300 en 1500 zegt dus niets over sterkte. Het is een ander soort getal. Staat er bij een extract geen verhouding op het etiket, dan weet je eigenlijk niet hoeveel plant je binnenkrijgt. Liever afwisselen? Kijk bij kruidenthee.

Wat er over heermoes gezegd mag worden

Twee regimes, één kruid. Als geregistreerd traditioneel kruidengeneesmiddel (Richtlijn 2004/24/EG) is een bijsluiter met een vaste indicatie verplicht. Die status rust op minstens 30 jaar gebruik, waarvan 15 in de EU, en niet op klinisch bewijs: de EMA vond de beschikbare studies te klein en te onnauwkeurig. Als thee of voedingssupplement geldt het levensmiddelenrecht. Dat scheelt veel.

Voor heermoes in levensmiddelen ligt een aantal gezondheidsclaims nog bij de Europese Commissie, onder meer over haar, nagels, huid en bloedvaten. Die beoordeling loopt al jaren, en tot er een besluit is mag een fabrikant ze voorzichtig formuleren. Zo mag op een heermoessupplement staan dat heermoes goed is voor je haren* en goed voor nagels*, dat het bijdraagt tot de instandhouding van een normale huid* en dat het goed is voor bloedvaten*. Uitspraken over het voorkomen of behandelen van een ziekte vallen daar nooit onder.

Heermoes valt vooral op door zijn kiezelzuur: 5 tot 7,7%, waarvan ongeveer een tiende in water oplost. Voor silicium zelf bestaat geen toegelaten gezondheidsclaim, en producten met silicium uit andere bronnen dan heermoes staan bij silicium.

Onkruid in de tuin, kruid in de pot

De meeste zoekopdrachten over heermoes gaan over bestrijden. Met wortelstokken die meer dan een meter diep reiken, komt de plant na wieden steeds terug. Daarvoor ben je bij een hovenier beter af.

Plukken voor thee? Liever niet. Je weet niet zeker of er lidrus tussen staat, zeker niet als er een sloot of een nat stuk grasland in de buurt ligt, en de stengels kunnen in aanraking zijn geweest met vervuilde grond of onkruidbestrijders. Wie in dezelfde berm weegbree wil plukken, staat voor dezelfde vragen over de plek, al is die plant aan zijn bladrozet en evenwijdige nerven makkelijker te herkennen.

Vijf dingen om te controleren voordat je kiest

  1. Staat de Latijnse naam Equisetum arvense op het etiket, met het bovengrondse deel (herba)?
  2. Is het gemalen kruid of een extract? Bij een extract hoort een verhouding zoals 4:1 of 5:1.
  3. Hoeveel milligram per dagdosering? Leg dat naast de 1,5 tot 1,7 gram uit de monografie.
  4. Bij een tinctuur: hoeveel alcohol zit erin?
  5. Past het bij jouw situatie, dus niet zwanger, geen vochtbeperking en geen twijfel over medicijnen?

Alles afgevinkt? Vergelijk dan thee, capsules en extracten verder in de collectie heermoes thee en supplementen.

Bronnen

*Gezondheidsclaim in afwachting van goedkeuring door Europese Commissie

Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Een gevarieerde en evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl zijn belangrijk. Dit artikel is informatief en vervangt geen persoonlijk medisch advies.