Weegbree: wat is het, welke soorten zijn er en waar let je op?
Weegbree is een geslacht van wilde planten (Plantago) dat je in Nederland overal in bermen, grasland en tussen tegels ziet. Als kruid gaat het meestal om het blad van smalle weegbree (Plantago lanceolata) of grote weegbree (Plantago major), dat wordt gebruikt in thee, capsules, perssap en tincturen. In dit artikel lees je hoe je de soorten herkent, wat het verschil is met psyllium (vlozaad), hoe weegbree in de EU geregeld is en waar je op let bij gebruik.
Auteur: Evi Woerdman | Laatst herzien: 02-10-2026
Inhoudsopgave
- Wat is weegbree?
- Smalle, grote en ruige weegbree herkennen
- Weegbree en psyllium: wat is het verschil?
- Wat zit er in weegbreeblad?
- Weegbree als kruid: regelgeving en claims
- Vormen: thee, capsules, perssap en tinctuur
- Veiligheid, allergie en wie het beter niet gebruikt
- Waar let je op bij het kiezen?
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Wat is weegbree?
Weegbree is de Nederlandse naam voor planten uit het geslacht Plantago, uit de weegbreefamilie (Plantaginaceae). Het zijn lage, meerjarige planten met een bladrozet vlak boven de grond en een of meer bloeistengels met een aar van kleine, bruinachtige bloempjes. Opvallend zijn de evenwijdige nerven in het blad.
Weegbree kan goed tegen betreding. Het groeipunt zit laag en de bladeren zijn taai en vezelrijk. Daarom zie je de plant vaak op paden, in gazons en langs wegen, waar andere planten het moeilijk hebben. In Nederland komen vooral smalle weegbree, grote weegbree en de zeldzamere ruige weegbree voor.
Als kruid gebruik je het blad. De Europese Farmacopee beschrijft het gedroogde blad en de bloeistengel van smalle weegbree als Plantaginis lanceolatae folium. Weegbree en andere kruiden vind je in de collectie planten en kruiden.
Smalle, grote en ruige weegbree herkennen
De drie inheemse soorten lijken op elkaar, maar zijn goed uit elkaar te houden aan het blad en de bloeiaar:
| Kenmerk | Smalle weegbree (P. lanceolata) | Grote weegbree (P. major) | Ruige weegbree (P. media) |
|---|---|---|---|
| Blad | Lang en lancetvormig, met evenwijdige nerven | Bijna rond tot breed elliptisch, 5 tot 9 nerven die doorlopen in de bladsteel | Elliptisch tot eirond, sterk behaard |
| Bloeiaar | Kort (tot 4 à 5 cm), groenbruin met uitstekende witte meeldraden | Lange, dichte aar; bloeistengel ongeveer even lang als de bladeren | Dichte aar tot circa 10 cm, met lange roze-paarse meeldraden en vanillegeur |
| Bloeistengel | Gegroefd en geribbeld, rechtop | Rond en rechtop | Behaard |
| Bloeitijd | Mei tot oktober | Mei tot november | Mei en juni |
| Groeiplaats | Grasland, bermen, paden | Betreden grond: paden, tussen tegels, parkeerplaatsen | Kalkrijk grasland, vooral Zuid-Limburg en rivierdijken |
Grote weegbree wordt ook wel brede weegbree genoemd. De zaden van grote weegbree worden slijmerig als ze nat worden. Ze plakken dan aan schoenen, vacht en banden, en zo verspreidt de plant zich langs paden. Smalle weegbree heet ook wel smalbladige weegbree.
Weegbree en psyllium: wat is het verschil?
Psyllium, ook wel vlozaad of ispaghula, komt ook uit het geslacht Plantago, maar van andere soorten: vooral Plantago ovata (blond psyllium) en Plantago afra (zwart vlozaad). Bovendien gebruik je daarvan niet het blad, maar het zaad of de zaadhuid (husk).
| Weegbree (blad) | Psyllium (zaadhuid) | |
|---|---|---|
| Soort | P. lanceolata, P. major | P. ovata, P. afra |
| Plantendeel | Blad (en bloeistengel) | Zaad of zaadhuid |
| Vorm | Thee, capsules, perssap, tinctuur | Vezelpoeder, capsules |
| Hoofdbestanddeel | Iridoïden, slijmstoffen, fenolen | Oplosbare vezels |
Staat er alleen 'Plantago' op een etiket, kijk dan naar de soortnaam en het plantendeel. Psylliumvezels vind je in een aparte collectie psylliumvezels.
Wat zit er in weegbreeblad?
Het beoordelingsrapport van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) beschrijft voor het blad van smalle weegbree onder meer:
- Iridoïdglycosiden (2 tot 3%): vooral aucubine (1 tot 3%) en catalpol (tot 1%). Jonge bladeren bevatten er meer dan oude, en het gehalte daalt bij het drogen.
- Slijmstoffen (2 tot 6,5%): plantaardige koolhydraten die met water een slijmerige laag vormen.
- Fenylethanoïden: onder meer acteoside (verbascoside) en plantamajoside.
- Overige stoffen: flavonoïden zoals apigenine en luteoline, looistoffen, fenolische zuren en kleine hoeveelheden saponinen en vluchtige olie.
De Europese Farmacopee eist voor gedroogd blad van smalle weegbree minimaal 1,5% totale ortho-difenolen, berekend als acteoside. Dat is een kwaliteitseis voor het kruid als grondstof, geen garantie voor een effect.
Weegbree als kruid: regelgeving en claims
Weegbree kan in de EU twee rollen hebben, elk met eigen regels:
| Rol | Regelgeving | Wat mag er gezegd worden? |
|---|---|---|
| Traditioneel kruidengeneesmiddel | Richtlijn 2004/24/EG; EMA/HMPC-monografie Plantago lanceolata L., folium (revisie 1) | Alleen de geregistreerde indicatie uit de bijsluiter, en alleen bij een geregistreerd geneesmiddel |
| Kruidenthee of voedingssupplement | Levensmiddelenrecht; supplementen vallen onder Richtlijn 2002/46/EG | Alleen toegelaten of on-hold gezondheidsclaims (Verordening 1924/2006) |
Het Comité voor kruidengeneesmiddelen van de EMA (HMPC) heeft het blad van smalle weegbree beschreven als traditioneel kruidengeneesmiddel. 'Traditioneel' betekent dat het kruid minstens 30 jaar in gebruik is, waarvan 15 jaar in de EU. Dat is geen bewijs van werkzaamheid uit klinisch onderzoek. De monografie gaat alleen over smalle weegbree, en de geneesmiddelstatus geldt niet voor thee of supplementen.
Voor weegbree als levensmiddel zijn bij de Europese Commissie claims ingediend die nog niet zijn beoordeeld. Zolang ze 'on hold' staan, mogen ze met de juiste bewoording worden gebruikt. Smalle weegbree heeft een verzachtende invloed op de keel* en is goed voor de luchtwegen*. Smalle weegbree is ook goed voor een evenwichtige darmflora*. Grote weegbree heeft een verzachtende invloed op de luchtwegen*. Een effect op ziekten of klachten, zoals hoest of keelpijn, mag niet worden geclaimd.
Daarnaast bestaan er homeopathische middelen met de naam Plantago major. Dat zijn geregistreerde geneesmiddelen met eigen regels; ze vallen buiten dit artikel.
Vormen: thee, capsules, perssap en tinctuur
| Vorm | Wat is het? | Let op |
|---|---|---|
| Gedroogd blad (thee) | Gesneden blad om te laten trekken | Kijk welke soort het is; de dosering staat op de verpakking |
| Capsules | Gemalen blad of extract in een vaste dagdosering | Kijk naar de hoeveelheid per capsule en de capsulewand |
| Perssap | Sap uit vers blad, vaak in een fles met maatbeker | Volg het etiket voor dosering en bewaren |
| Tinctuur | Blad getrokken in water en alcohol | Bevat alcohol, bijvoorbeeld 38%; niet geschikt voor iedereen |
Weegbree thee maken: de HMPC-monografie gaat voor thee uit van 1,4 tot 2 gram gedroogd blad in 150 tot 250 ml kokend water, 2 tot 3 keer per dag, voor volwassenen en kinderen vanaf 12 jaar. Een fabrikant als Jacob Hooy adviseert 1 eetlepel kruid op een halve liter water dat net niet kookt, 10 minuten laten trekken en dan zeven. Houd je aan de gebruiksaanwijzing op de verpakking. Meer soorten vind je in de collectie kruidenthee.
Veiligheid, allergie en wie het beter niet gebruikt
In de HMPC-monografie staan voor smalle weegbree geen bekende bijwerkingen en geen gemelde interacties. Toch zijn er aandachtspunten:
- Allergie voor weegbreepollen: het stuifmeel van smalle weegbree is een bekende veroorzaker van hooikoorts. Volgens het EMA-rapport is ongeveer 30% van de mensen met hooikoorts allergisch voor deze pollen. Ben je allergisch voor weegbree of weegbreepollen, gebruik het kruid dan niet.
- Zwangerschap en borstvoeding: de veiligheid is niet vastgesteld; gebruik wordt afgeraden.
- Kinderen: de monografie raadt gebruik via de mond onder de 3 jaar af. Weegbree thee wordt pas vanaf 12 jaar beschreven; voor andere vormen gelden per leeftijd eigen grenzen. Volg altijd de leeftijd op de verpakking.
- Alcohol in tincturen: tincturen bevatten alcohol. Dat is niet geschikt voor kinderen, tijdens zwangerschap of als je geen alcohol wilt of mag gebruiken.
- Geneesmiddelen: er zijn geen interacties gemeld, maar er is weinig onderzoek naar gedaan. Gebruik je geneesmiddelen? Overleg dan eerst met je arts of apotheker.
- Zuiverheid: in 1997 bleek in de Verenigde Staten een partij weegbree vervuild met blad van wollig vingerhoedskruid (Digitalis lanata), dat giftig is voor het hart. Koop daarom bij een betrouwbare leverancier met de Latijnse naam op het etiket.
Heb je last van benauwdheid, koorts of klachten die langer dan een week aanhouden? Ga dan naar je huisarts. Weegbree is daar geen vervanging voor.
Waar let je op bij het kiezen?
- Soort en plantendeel: op het etiket hoort de Latijnse naam te staan, Plantago lanceolata of Plantago major, met het blad (folium). Bij psyllium gaat het om het zaad.
- Dosering: kijk naar de hoeveelheid blad per dagdosering en houd je aan de aanbevolen dosering.
- Biologisch: wil je biologisch kruid, kijk dan naar het Europese biologische keurmerk.
- Capsulewand en hulpstoffen: plantaardige capsules zijn meestal gemaakt van hydroxypropylmethylcellulose (HPMC). Meer over hulpstoffen lees je in ons artikel over vulstoffen in supplementen.
- Zelf plukken: weegbree uit je tuin of berm kan in aanraking zijn geweest met hondenpoep, uitlaatgassen of bestrijdingsmiddelen. Bij gedroogd kruid van een betrouwbare leverancier staat de soort op het etiket.
Een paar voorbeelden uit ons assortiment:
- Jacob Hooy Weegbree: gedroogde grote weegbree (Plantago major) om thee van te zetten.
- Arkopharma Arkocaps Weegbree: biologisch bladpoeder van smalle weegbree, 280 mg per capsule, in een plantaardige capsule.
- Salus Weegbreesap: biologisch perssap uit verse smalle weegbree, zonder extra ingrediënten.
- Therapeutenwinkel Plantago lanceolata: tinctuur van smalle weegbree op basis van water en alcohol (38%).
Meer tincturen en extracten vind je bij fytotherapie. Alle kruiden vergelijk je in de collectie planten en kruiden.
Veelgestelde vragen
Waar is weegbree goed voor?
Smalle weegbree heeft een verzachtende invloed op de keel* en is goed voor de luchtwegen*. Ook is het goed voor een evenwichtige darmflora*. Het HMPC beschrijft het blad daarnaast als traditioneel kruidengeneesmiddel; die status geldt alleen voor geregistreerde geneesmiddelen, niet voor thee of supplementen.
Wat is het verschil tussen smalle en grote weegbree?
Smalle weegbree (Plantago lanceolata) heeft lange, smalle bladeren en een korte bloeiaar met witte meeldraden. Grote weegbree (Plantago major) heeft brede, bijna ronde bladeren en een lange, dichte aar. De EU-monografie voor kruidengeneesmiddelen gaat alleen over smalle weegbree.
Is weegbree eetbaar?
Weegbreeblad wordt in de wildplukkeuken wel gegeten, meestal jong, fijngesneden of gekookt. Pluk alleen als je de plant zeker herkent, en niet langs drukke wegen of op plekken waar honden komen. Heb je hooikoorts door weegbreepollen, wees dan voorzichtig.
Helpt weegbree tegen brandnetels?
Je leest vaak dat je een gekneusd weegbreeblad op een brandnetelprik kunt wrijven. Dat is volksgebruik. Er is geen toegelaten claim dat weegbree helpt bij brandnetelprikken of andere huidreacties. Heb je een heftige reactie, zwelling of benauwdheid, neem dan contact op met je huisarts.
Heeft weegbree thee bijwerkingen?
In de HMPC-monografie staan geen bekende bijwerkingen. Gebruik het niet als je allergisch bent voor weegbree of weegbreepollen, en niet tijdens zwangerschap of borstvoeding. Gebruik je geneesmiddelen? Overleg dan eerst met je arts of apotheker.
Kun je allergisch zijn voor weegbree?
Ja. Het stuifmeel van smalle weegbree is een bekende veroorzaker van hooikoorts in de bloeitijd, van mei tot in het najaar. Wie daarvoor allergisch is, kan ook op het kruid reageren. De monografie noemt deze allergie als reden om weegbree niet te gebruiken.
Is weegbree hetzelfde als psyllium of vlozaad?
Nee. Psyllium (vlozaad) komt van andere Plantago-soorten, vooral Plantago ovata, en je gebruikt daarvan het zaad of de zaadhuid. Bij weegbree als kruid gebruik je het blad van smalle of grote weegbree.
Bronnen
- EMA/HMPC. European Union herbal monograph on Plantago lanceolata L., folium, Revision 1. EMA/HMPC/887979/2022. https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-monograph/final-european-union-herbal-monograph-plantaginis-lanceolatae-folium-revision-1_en.pdf
- EMA/HMPC. Assessment report on Plantago lanceolata L., folium, Revision 1. EMA/HMPC/887981/2022. https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-report/final-assessment-report-plantaginis-lanceolatae-folium-revision-1_en.pdf
- EMA. Plantaginis lanceolatae folium (ribwort plantain leaf): overzicht. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/plantaginis-lanceolatae-folium
- Slifman NR, Obermeyer WR, Aloi BK e.a. (1998). Contamination of botanical dietary supplements by Digitalis lanata. New England Journal of Medicine 339(12):806–811. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9738088/
- Richtlijn 2004/24/EG wat betreft traditionele kruidengeneesmiddelen. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2004/24/oj
- Richtlijn 2002/46/EG betreffende voedingssupplementen. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2002/46/oj
- Verordening (EG) nr. 1924/2006 inzake voedings- en gezondheidsclaims. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2006/1924/oj
- Flora van Nederland: smalle weegbree, grote weegbree en ruige weegbree. https://www.floravannederland.nl/planten/smalle_weegbree, https://www.floravannederland.nl/planten/grote_weegbree, https://www.floravannederland.nl/planten/ruige_weegbree
*Gezondheidsclaim in afwachting van goedkeuring door Europese Commissie
Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Een gevarieerde en evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl zijn belangrijk. Dit artikel is informatief en vervangt geen persoonlijk medisch advies.
