Ga naar inhoud

Gratis verzending vanaf € 60,-

Achteraf betalen mogelijk

9,3|17.000+ reviews
Liquid error (sections/main-article line 111): invalid url input

Wat is zilverkaars? Tuinplant, wortelextract en de regels

Zilverkaars is de Nederlandse naam voor meerdere planten uit het geslacht Actaea, vroeger Cimicifuga genoemd. In de tuin gaat het meestal om Actaea simplex, een schaduwplant die laat in het jaar bloeit. In supplementen en kruidengeneesmiddelen gaat het om de wortelstok van Actaea racemosa, in het Engels black cohosh.

Wie op zilverkaars zoekt, vindt dus tuincentra, webwinkels en een risicobeoordeling van het RIVM door elkaar. Dit artikel helpt je eerst bepalen welke zilverkaars je bedoelt, en legt daarna uit wat de getallen op een etiket betekenen en waar de EMA en het RIVM voor waarschuwen.

Auteur: Evi Woerdman | Laatst herzien: 27-10-2026

Welke zilverkaars bedoel je? Vier vragen

  1. Staat de plant in je tuin of in een pot bij het tuincentrum? Dan is het een sierplant, meestal Actaea simplex of een cultivar zoals 'Brunette' of 'White Pearl'. Die is niet bedoeld om te eten of als thee te zetten.
  2. Staat er 'voedingssupplement' of 'kruidenpreparaat' op de verpakking? Dan bevat het product een extract van de wortelstok van Actaea racemosa en gelden de regels voor levensmiddelen.
  3. Staat er een D- of C-potentie op, zoals D6 of 30CH? Dan is het een homeopathisch geneesmiddel. Daarvoor gelden de regels van de Geneesmiddelenwet.
  4. Staat er een RVG-nummer en een bijsluiter bij, en geen potentie? Dan is het een kruidengeneesmiddel, beoordeeld volgens de EMA-monografie.

Inhoudsopgave

Actaea simplex in de border, Actaea racemosa in de capsule

Op de ene verpakking lees je zilverkaars, op de andere Cimicifuga racemosa, en dat wekt al snel de indruk dat het om twee planten gaat. Bij supplementen is het dezelfde soort: Cimicifuga racemosa is de oudere botanische naam van Actaea racemosa. Zilverkaars hoort bij de ranonkelfamilie (Ranunculaceae). Botanici rekenen de planten die vroeger Cimicifuga heetten tegenwoordig tot het geslacht Actaea. Op etiketten en in tuincatalogi zie je beide namen nog naast elkaar. Andere namen voor de soort in supplementen zijn zwarte zilverkaars, vrouwenwortel en black cohosh.

De zilverkaars in de tuin is een vaste plant voor halfschaduw met lange witte bloeiaren aan het eind van de zomer en in het najaar. Daar komt ook de bijnaam oktoberkaars vandaan. Hetzelfde geslacht bevat ook christoffelkruid (Actaea spicata), met giftige bessen. Gebruik daarom nooit zelf delen van een sierplant als kruid.

Voor supplementen en geneesmiddelen wordt alleen de gedroogde wortelstok van Actaea racemosa gebruikt. Die plant komt oorspronkelijk uit Noord-Amerika. De wortelstok bevat onder meer triterpeenglycosiden; veel extracten zijn daarop gestandaardiseerd. Welke stoffen precies verantwoordelijk zijn voor een effect, is volgens het RIVM niet bekend.

Supplementen met zilverkaars vind je in de collectie zilverkaars, als capsule, tablet of tinctuur. Zilverkaars is een van de vele kruiden binnen de fytotherapie, maar de regels voor dit kruid zijn strenger dan voor de meeste andere.

40 mg, 8 mg of 6,5 mg: welk getal staat waar?

Op etiketten en in bronnen lees je heel verschillende hoeveelheden. Dat komt doordat sommige getallen over de gedroogde wortel gaan en andere over een extract. Een extract is geconcentreerd. De DER (drug-extract ratio) vertelt hoeveel wortel er nodig was voor één deel extract. Bij 5:1 komt 1 mg extract uit 5 mg wortel.

Rekenvoorbeeld: 8 mg extract 5:1 × 5 = 40 mg wortel. Dat valt binnen de 28 tot 56 mg wortel waarop de doseringen uit de EMA-monografie omgerekend uitkomen.

Bron of productWat er staatOmgerekend
EMA-monografie (kruidengeneesmiddel)5,0 tot 6,5 mg droog extract per dag, DER 4,5:1 tot 11:1ongeveer 28 tot 56 mg wortel
Artelle Zilverkaars extract8 mg extract 5:1 per capsule, 1 capsule per dag40 mg wortel
A.Vogel Overgang totaal8 mg zilverkaars, gestandaardiseerd op 2,5% triterpeenglycosiden, per 2 tabletten; met duindoornbes, magnesium en zink0,2 mg triterpeenglycosiden; DER niet vermeld

Een kanttekening: extracten met een ander oplosmiddel (ethanol of isopropanol) of een andere standaardisatie zijn niet één op één te vergelijken. Staat er alleen een gehalte aan triterpeenglycosiden op het etiket, zoals bij Bonusan Cimicifuga racemosa extract (minimaal 2,5% per capsule van 160 mg), dan kun je niet terugrekenen naar wortel. Houd je dan aan de dagdosering op de verpakking en vraag bij twijfel de fabrikant naar de DER.

Waarom waarschuwen de EMA en het RIVM voor de lever?

Zilverkaars is een van de weinige kruiden waarbij Europese instanties al jaren een leverwaarschuwing adviseren. De belangrijkste stappen op een rij:

  • 2006-2007: de EMA beoordeelt meldingen van leverschade bij gebruik van zilverkaars en adviseert om bij klachten aan de lever direct te stoppen.
  • 2010: de EMA publiceert een monografie op basis van 'well-established use': geregistreerde geneesmiddelen met bepaalde extracten zijn in de EU al langer dan tien jaar in gebruik.
  • 2013: het RIVM concludeert dat de meldingen te slecht gedocumenteerd zijn om met zekerheid te zeggen dat zilverkaars leverschade veroorzaakt. Er is ook geen dosis af te leiden waaronder gebruik zeker veilig is. Het advies: een waarschuwing over de lever op het etiket.
  • 2018: in de herziene monografie staat leverschade (hepatitis, geelzucht, afwijkende leverwaarden) als bijwerking met onbekende frequentie. Een nieuwe herziening loopt; in 2024 vroeg de EMA om nieuwe wetenschappelijke gegevens.

Het RIVM wijst ook op twee andere onzekerheden: mogelijk een oestrogeenachtige werking, en een dierstudie die vragen opriep bij hormoongevoelige vormen van kanker. De gegevens daarover zijn tegenstrijdig. Tegelijk noemt het RIVM de lange gebruiksgeschiedenis met weinig ernstige meldingen. Beide kanten horen bij een eerlijk beeld.

Signalen om te stoppen en contact op te nemen met je huisarts, volgens de EMA: ongewone vermoeidheid, minder eetlust, gele huid of ogen, donkere urine, of hevige pijn boven in de buik met misselijkheid of braken.

Wie gebruikt zilverkaars beter niet zonder overleg?

De EMA-monografie is geschreven voor volwassen vrouwen. Voor mannen, kinderen en jongeren onder 18 is er geen relevante toepassing. Overleg eerst met je huisarts of apotheker als een van deze situaties voor jou geldt:

  • je hebt nu of vroeger een leveraandoening gehad;
  • je hebt borstkanker (gehad) of een andere hormoongevoelige tumor;
  • je gebruikt oestrogenen, bijvoorbeeld hormoontherapie;
  • je bent zwanger of geeft borstvoeding: de veiligheid is dan niet vastgesteld en gebruik wordt afgeraden;
  • je krijgt vaginaal bloedverlies of je klachten worden erger tijdens gebruik.

Gebruik zilverkaars niet langer dan 6 maanden zonder medisch advies. Andere gemelde bijwerkingen zijn allergische huidreacties, vocht vasthouden in gezicht of benen, en maag- en darmklachten. Een tinctuur bevat daarnaast alcohol.

Wat mag er over zilverkaars en de overgang gezegd worden?

Voor zilverkaarswortel in supplementen zijn bij de Europese Commissie gezondheidsclaims ingediend over de overgang. De beoordeling daarvan staat 'on hold'. Zolang dat zo is, mag een supplement een claim gebruiken uit de lijst die in Nederland is afgestemd met de Keuringsraad, met de vermelding dat de claim nog niet is goedgekeurd. Een voorbeeld van zo'n toegestane formulering: zilverkaars ondersteunt het natuurlijke overgangsproces*.

Uitspraken over het voorkomen of behandelen van klachten of aandoeningen zijn voor een supplement niet toegestaan. Dat de EMA zilverkaars als kruidengeneesmiddel kent, geldt voor geregistreerde geneesmiddelen met een bepaald extract en een bepaalde dosis, niet automatisch voor elk supplement.

Voor homeopathische middelen gelden aparte regels: daarbij wordt geen toepassing vermeld. Je vindt ze in de collectie Cimicifuga racemosa homeopathisch. Volgens de RIVM-beoordeling uit 2013 waren de geregistreerde middelen met zilverkaars in Nederland toen allemaal homeopathisch.

Ook bij een ander kruid lopen supplement, kruidengeneesmiddel en homeopathie door elkaar: lees wat er over monnikspeper en de regels voor dat kruid bekend is.

Drie getallen om te onthouden

GetalWat het betekent
6 maandenLanger gebruiken alleen na medisch advies.
28 tot 56 mg wortel per dagWaar de doseringen uit de EMA-monografie omgerekend op uitkomen. Reken een extract om met de DER.
18 jaarZilverkaars is niet bedoeld voor kinderen en jongeren.

Wil je producten vergelijken, kijk dan in de collectie zilverkaars supplementen naar de DER, de standaardisatie en de dagdosering op het etiket.

Bronnen

*Gezondheidsclaim in afwachting van goedkeuring door Europese Commissie

Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Een gevarieerde en evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl zijn belangrijk. Dit artikel is informatief en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Gebruik je medicijnen, ben je zwanger of geef je borstvoeding? Overleg dan eerst met je huisarts of apotheker.