Salie (Salvia): wat is het, welke soorten zijn er en waar let je op?

Salie (Salvia officinalis) is een groenblijvend, aromatisch kruid uit de lipbloemenfamilie dat oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied komt. Je gebruikt de grijsgroene bladeren vers of gedroogd in de keuken, als thee en in salie supplementen. In dit artikel lees je wat salie is, welke soorten er zijn, wat erin zit, hoe het geregeld is en waar je op let bij gebruik, zoals thujon, zwangerschap en salieolie.

Auteur: Evi Woerdman | Laatst herzien: 02-10-2026

Inhoudsopgave

• Wat is salie?
• Salie soorten: echte salie, witte salie en andere Salvia's
• Wat zit er in salie?
• Salie als kruid: traditie, regelgeving en claims
• Vormen: keukenkruid, thee, supplement en olie
• Veiligheid: thujon, interacties en wie het beter niet gebruikt
• Waar let je op bij het kiezen?
• Veelgestelde vragen
• Bronnen

Wat is salie?

Salie is een meerjarige, groenblijvende halfstruik die ongeveer 60 cm hoog wordt. De stengels verhouten na een paar jaar. De langwerpige bladeren zijn grijsgroen, aan de bovenkant gerimpeld en aan de onderkant bijna wit en viltig. In de zomer bloeit de plant meestal met lila tot paarse lipbloemen, soms wit of roze.

De plant hoort bij het geslacht Salvia in de lipbloemenfamilie (Lamiaceae), net als rozemarijn, tijm en munt. Salvia officinalis is de 'echte' of keukensalie. De soortnaam officinalis verwijst naar de officina, de voorraadkamer van een klooster waar kruiden werden bewaard. Als kruid gebruik je het blad: in de Europese Farmacopee heet dat Salviae officinalis folium, salieblad.

De smaak is kruidig, licht bitter en wat peperig, met een geur die doet denken aan kamfer. In de Italiaanse keuken zit salie in saltimbocca en in pasta met salieboter; in de Engelse keuken in vulling met ui voor gevogelte. Salie is een van de vele keukenkruiden en planten in de collectie planten en kruiden.

Salie soorten: echte salie, witte salie en andere Salvia's

Het geslacht Salvia telt honderden soorten. Veel daarvan worden 'salie' genoemd, maar ze verschillen in gebruik en samenstelling. Kijk daarom altijd naar de Latijnse naam op het etiket.

Zoek je salie om te eten of als thee te drinken, dan gaat het bijna altijd om Salvia officinalis. De informatie hieronder gaat over die soort, tenzij er iets anders staat.

Wat zit er in salie?

Salieblad dankt zijn geur en smaak vooral aan de etherische olie. Volgens de Europese Farmacopee bevat heel salieblad minimaal 12 ml etherische olie per kilo, en gesneden blad minimaal 10 ml per kilo. In het beoordelingsrapport van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) staan de belangrijkste bestanddelen:

• Etherische olie: vooral α-thujon en β-thujon, kamfer en 1,8-cineol. De verhouding verschilt per plant, herkomst en ras (chemotype).
• Fenolische stoffen: onder meer rozemarijnzuur (tot ongeveer 3%), carnosinezuur en carnosol, en flavonoïden zoals luteoline en apigenine. Sommige extracten worden op rozemarijnzuur gestandaardiseerd.
• Overige stoffen: looistoffen, bitterstoffen en triterpenen zoals ursolzuur.

Thujon is de stof waar je bij salie op let. In hoge doses werkt het giftig op het zenuwstelsel. Bij normaal gebruik van salie als keukenkruid krijg je er weinig van binnen, maar bij geconcentreerde vormen ligt dat anders. Meer daarover lees je hieronder bij veiligheid.

Salie als kruid: traditie, regelgeving en claims

Salie kan in de EU verschillende rollen hebben, elk met eigen regels:

Het Comité voor kruidengeneesmiddelen van de EMA (HMPC) heeft voor salieblad een monografie opgesteld als traditioneel kruidengeneesmiddel. 'Traditioneel gebruik' betekent dat het kruid minstens 30 jaar in gebruik is, waarvan 15 jaar in de EU. Het is geen bewijs van werkzaamheid uit klinisch onderzoek. De indicaties uit die monografie gelden alleen voor geregistreerde geneesmiddelen, niet voor thee of supplementen. Voor salieolie heeft het HMPC geen monografie of lijstvermelding opgesteld, omdat gegevens over de veiligheid (genotoxiciteit) ontbreken.

Voor salie als levensmiddel zijn bij de Europese Commissie claims ingediend die nog niet zijn beoordeeld. Zolang ze 'on hold' staan, mogen ze met de juiste bewoording worden gebruikt. Op basis daarvan geldt: salie is goed voor de spijsvertering* en heeft een verzachtende invloed op de keel*. Salie wordt gebruikt bij overgangsverschijnselen* en helpt bij nachtelijk transpireren*. Daarnaast ondersteunt salie een normale menstruatie*. Een effect op ziekten of aandoeningen mag niet worden geclaimd.

Vormen: keukenkruid, thee, supplement en olie

Salie thee maken: de HMPC-monografie gaat bij thee uit van 1 tot 2 gram gedroogd blad in 150 ml kokend water. Sonnentor adviseert 1 theelepel per 200 ml water van 100 °C en 5 tot 10 minuten trekken. Houd je aan de gebruiksaanwijzing op de verpakking. Losse thee en theezakjes vind je in de collectie salie thee.

Salieolie: etherische olie is veel geconcentreerder dan het blad en bevat veel thujon en kamfer. Gebruik salieolie daarom niet inwendig, houd het buiten bereik van kinderen en verdun het altijd voordat het op de huid komt. Etherische oliën vind je in de collectie salie olie.

Veiligheid: thujon, interacties en wie het beter niet gebruikt

De HMPC-monografie noemt voor salieblad geen bekende bijwerkingen en geen bekende interacties. Er is wel weinig onderzoek naar gedaan. De belangrijkste aandachtspunten:

• Thujon: thujon is neurotoxisch. De EMA adviseert daarom bij kruidengeneesmiddelen saliesoorten met weinig thujon te kiezen en de dagelijkse blootstelling onder 6 mg thujon te houden. Volgens het HMPC krijg je via gewone voeding naar schatting al 0,3 tot 1 mg per dag binnen. In de EU mag thujon niet als zodanig aan levensmiddelen worden toegevoegd; voor alcoholische dranken geldt een maximum van 10 mg per kilo.
• Te veel: van salieblad is geen overdosis gemeld. Inname van salieolie die overeenkomt met meer dan 15 gram blad kan volgens de monografie leiden tot een warm gevoel, hartkloppingen, duizeligheid en epileptiforme aanvallen (stuipen).
• Epilepsie: omdat thujon in hoge doses aanvallen kan uitlokken, is voorzichtigheid geboden. Heb je epilepsie, gebruik dan geen salieolie en overleg met je arts voordat je salie als thee, extract of supplement gebruikt.
• Zwangerschap en borstvoeding: de veiligheid is niet vastgesteld; de EMA raadt gebruik als thee, extract of supplement af. Salie als smaakmaker in een gerecht is iets anders dan dagelijks thee of capsules. Lees ook ons artikel wat mag je niet eten als je zwanger bent.
• Kinderen en jongeren: voor gebruik onder de 18 jaar zijn volgens de monografie onvoldoende gegevens.
• Overgevoeligheid: ben je overgevoelig voor salie, gebruik het dan niet.
• Geneesmiddelen: er zijn geen interacties bekend, maar het onderzoek is beperkt. Gebruik je geneesmiddelen, bijvoorbeeld tegen epilepsie? Overleg dan eerst met je arts of apotheker.
• Alcohol: tincturen en vloeibare extracten bevatten vaak alcohol. Let op het etiket.

Twijfel je of salie bij jou past, bijvoorbeeld door een aandoening of medicijngebruik? Vraag het aan je huisarts of apotheker.

Waar let je op bij het kiezen?

• Latijnse naam en plantendeel: op het etiket hoort Salvia officinalis te staan, met het blad (folium) als plantendeel.
• Blad of extract: bij een extract staat vaak de extractverhouding (DER) vermeld, bijvoorbeeld 5:1. Dat zegt hoeveel kilo blad er nodig was voor een kilo extract.
• Dosering: kijk naar de hoeveelheid per dagdosering en houd je aan de aanbevolen dosering.
• Biologisch: wil je biologisch kruid, kijk dan naar het Europese biologische keurmerk en de controlecode, zoals AT-BIO-301.
• Etherische olie: kies olie alleen voor uitwendig gebruik of in een verdamper, en controleer de Latijnse naam.

Een paar voorbeelden uit ons assortiment:

• Jacob Hooy Salie gesneden: gesneden salieblad (Salvia officinalis) uit de EU, voor thee of als keukenkruid.
• Sonnentor Salie thee los: biologische salie (Salvia officinalis) als losse thee.
• Arkopharma Arkocaps Salvia: gemalen biologisch salieblad, 290 mg per capsule, in een plantaardige capsule.
• AOV 828 Salvia: salie-extract (DER 5:1) in vegan vegacaps, zonder hulp- en vulstoffen.

Alle capsules, tabletten en extracten met salie vergelijk je in de collectie salvia.

Veelgestelde vragen

Waar is salie goed voor?

Salie is goed voor de spijsvertering* en heeft een verzachtende invloed op de keel*. Salie wordt gebruikt bij overgangsverschijnselen* en helpt bij nachtelijk transpireren*. Het HMPC beschrijft salieblad daarnaast als traditioneel kruidengeneesmiddel; die status geldt alleen voor geregistreerde geneesmiddelen.

Heeft salie thee nadelen?

Salieblad bevat thujon, dat in hoge doses giftig is voor het zenuwstelsel. Houd je daarom aan de dosering op de verpakking. Gebruik salie thee niet tijdens zwangerschap of borstvoeding en overleg met je arts als je epilepsie hebt of geneesmiddelen gebruikt.

Mag je salie als je zwanger bent of borstvoeding geeft?

Een beetje salie als smaakmaker in een gerecht is iets anders dan dagelijks thee of capsules. De EMA raadt salie als thee, extract of supplement af tijdens zwangerschap en borstvoeding, omdat de veiligheid niet is vastgesteld. Twijfel je, vraag het dan aan je verloskundige of huisarts.

Waar smaakt salie naar?

Salie smaakt kruidig, licht bitter en wat peperig, met een geur die aan kamfer doet denken. Gedroogde salie smaakt sterker dan verse, dus gebruik er minder van. Heb je geen salie, dan komen rozemarijn of tijm qua karakter het dichtst in de buurt.

Hoe droog je salie?

Pluk de bladeren bij droog weer. Hang kleine bosjes ondersteboven op een donkere, droge en luchtige plek, of leg losse bladeren op een rooster. Zijn ze knisperend droog, bewaar ze dan in een afgesloten pot, donker en koel.

Is witte salie hetzelfde als echte salie?

Nee. Witte salie (Salvia apiana) is een andere soort uit het zuidwesten van de Verenigde Staten en Mexico, die vooral als gedroogde bundel wordt gebrand. Echte salie (Salvia officinalis) is de keukensalie die je in gerechten, thee en supplementen tegenkomt.

Bronnen

• EMA/HMPC (2016). European Union herbal monograph on Salvia officinalis L., folium. Revision 1. EMA/HMPC/277152/2015. https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-monograph/final-european-union-herbal-monograph-salvia-officinalis-l-folium-revision-1_en.pdf
• EMA/HMPC (2016). Assessment report on Salvia officinalis L., folium and Salvia officinalis L., aetheroleum. Revision 1. EMA/HMPC/150801/2015. https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-report/final-assessment-report-salvia-officinalis-l-folium-and-salvia-officinalis-l-aetheroleum-revision-1_en.pdf
• EMA. Salviae officinalis folium (sage leaf): overzicht. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/salviae-officinalis-folium
• EMA/HMPC (2012). Public statement on the use of herbal medicinal products containing thujone. EMA/HMPC/732886/2010 Rev.1. https://www.ema.europa.eu/en/documents/scientific-guideline/public-statement-use-herbal-medicinal-products-containing-thujone-revision-1_en.pdf
• Verordening (EG) nr. 1334/2008 inzake aroma's, bijlage III (thujon). https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2008/1334/oj
• Richtlijn 2004/24/EG wat betreft traditionele kruidengeneesmiddelen. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2004/24/oj
• Richtlijn 2002/46/EG betreffende voedingssupplementen. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2002/46/oj
• Verordening (EG) nr. 1924/2006 inzake voedings- en gezondheidsclaims. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2006/1924/oj
• Drew, B.T. et al. (2017). Salvia united: The greatest good for the greatest number. Taxon 66(1): 133–145. https://doi.org/10.12705/661.7

*Gezondheidsclaim in afwachting van goedkeuring door Europese Commissie

Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Een gevarieerde en evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl zijn belangrijk. Dit artikel is informatief en vervangt geen persoonlijk medisch advies.