Levertraan: wat is het en wat is het verschil met visolie?
Levertraan is olie uit de lever van vis, meestal kabeljauw. Anders dan gewone visolie bevat levertraan van nature naast de omega-3-vetzuren EPA en DHA ook vitamine A en vitamine D. Juist door die vitamine A let je bij levertraan op de dosis, zeker als je zwanger bent of een kinderwens hebt. Alle soorten vind je in onze collectie levertraan.
Auteur: Evi Woerdman | Laatst herzien: 04-10-2026
Inhoudsopgave
- Wat is levertraan?
- Levertraan of visolie: wat is het verschil?
- Wat zit er in levertraan?
- Goedgekeurde gezondheidsclaims en hun voorwaarden
- Veilig gebruik: vitamine A, vitamine D en zwangerschap
- Zuiverheid, contaminanten en oxidatie
- Waar let je op bij het kiezen van levertraan?
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Wat is levertraan?
Levertraan wordt gewonnen uit de lever van vis. De bekendste bron is de Atlantische kabeljauw (Gadus morhua), vaak uit Noorse of IJslandse wateren. Daarom zie je op etiketten ook de naam kabeljauwlevertraan. Het woord 'traan' is een oude naam voor olie uit zeedieren. Vroeger werd traan ook uit walvissen en robben gewonnen, maar de levertraan die je nu koopt, komt uit vislever.
Na het winnen wordt de olie meestal geraffineerd en gezuiverd. Daarbij gaat soms een deel van de vitamines verloren. Fabrikanten stellen het gehalte aan vitamine A en D daarom vaak bij, zodat elke dagdosering een vaste hoeveelheid levert. Op het etiket zie je dan bijvoorbeeld 'met vitamine A en D3'.
Levertraan bestaat als vloeibare olie, vaak met een citroen- of fruitsmaak, en in capsules. Vroeger kregen veel Nederlandse kinderen in de wintermaanden een lepel levertraan, vooral vanwege de vitamine D. Tegenwoordig wordt levertraan vooral gebruikt als voedingssupplement. Wettelijk is een supplement een levensmiddel; de regels voor vitamines in supplementen staan in richtlijn 2002/46/EG.
Levertraan of visolie: wat is het verschil?
Levertraan en visolie leveren allebei de omega-3-vetzuren EPA en DHA, maar ze komen uit een ander deel van de vis. Visolie wordt geperst uit het visvlees van vette vissoorten zoals ansjovis, sardine en makreel. Levertraan komt uit de lever, en de lever slaat vetoplosbare vitamines op. Het belangrijkste verschil is dus de vitamine A en D. Een breder overzicht van het assortiment vind je in de collectie omega-3.
| Kenmerk | Levertraan | Visolie |
|---|---|---|
| Bron | Lever van vis, meestal kabeljauw | Visvlees van vette vis, zoals ansjovis, sardine en makreel |
| EPA en DHA | Ja, per dagdosering vaak minder dan in geconcentreerde visolie | Ja, ook als concentraat met een hoger gehalte |
| Vitamine A (retinol) | Ja, van nature of bijgesteld | Meestal niet, tenzij toegevoegd |
| Vitamine D | Ja, van nature of bijgesteld | Meestal niet, tenzij toegevoegd |
| Aandachtspunt | Totale inname van vitamine A en D | Gehalte EPA en DHA per dagdosering |
Wil je vooral EPA en DHA, zonder extra vitamines? Dan past visolie vaak beter. Over doseringen van EPA en DHA en de verschillen tussen visolie, algenolie en krillolie lees je meer in ons artikel Omega 3 visolie: alles over EPA, DHA en dosering.
Wat zit er in levertraan?
Levertraan bestaat bijna helemaal uit vet. De stoffen waar het om draait:
- EPA en DHA: lange-keten omega-3-vetzuren uit vis. Het gehalte verschilt per merk en staat per dagdosering op het etiket.
- Vitamine A: in de vorm van retinol, ook wel voorgevormde vitamine A genoemd. Dit is een andere vorm dan bètacaroteen uit groente.
- Vitamine D: vitamine D3 (cholecalciferol). Volgens de Amerikaanse voedingsmiddelendatabank levert een eetlepel kabeljauwlevertraan ongeveer 34 microgram vitamine D.
- Vitamine E: wordt vaak toegevoegd, mede om de olie tegen oxidatie te beschermen.
Omdat de gehaltes per merk sterk verschillen, kijk je het best naar het etiket. Twee voorbeelden uit ons assortiment laten zien hoe groot het verschil kan zijn. De referentie-inname (RI) is 800 µg voor vitamine A en 5 µg voor vitamine D.
| Product (per dagdosering) | Vitamine A | Vitamine D |
|---|---|---|
| Vloeibare levertraan, 5 ml (Mollers naturel) | 250 µg (31% RI) | 10 µg (200% RI) |
| Capsule, 1 stuk (Lamberts 1000 mg) | 800 µg (100% RI) | 10 µg (200% RI) |
Meer over deze vitamines afzonderlijk vind je in de collecties vitamine D en vitamine A.
Goedgekeurde gezondheidsclaims en hun voorwaarden
In de EU mogen alleen gezondheidsclaims worden gebruikt die in verordening (EU) nr. 432/2012 staan. EFSA beoordeelt de wetenschappelijke onderbouwing en de Europese Commissie laat de claim toe. Een claim geldt alleen als een product aan de voorwaarden voldoet. Voor de stoffen in levertraan zijn dit de belangrijkste:
| Stof | Goedgekeurde claim (voorbeelden) | Voorwaarde |
|---|---|---|
| EPA en DHA | EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart | Dagelijkse inname van 250 mg EPA en DHA |
| DHA | DHA draagt bij tot de instandhouding van normale hersenfuncties en van het normale gezichtsvermogen | Dagelijkse inname van 250 mg DHA |
| Vitamine D | Vitamine D draagt bij tot de instandhouding van normale botten en normale tanden | Minimaal 15% RI per dagdosering (0,75 µg) |
| Vitamine A | Vitamine A draagt bij tot de instandhouding van een normaal gezichtsvermogen en van een normale huid | Minimaal 15% RI per dagdosering (120 µg) |
Een kanttekening: in een lepel of capsule levertraan zit niet altijd 250 mg EPA en DHA. De claims voor hart, hersenen en ogen gelden dan niet voor dat product. Controleer dus de hoeveelheid EPA en DHA per dagdosering op het etiket.
Veilig gebruik: vitamine A, vitamine D en zwangerschap
Vitamine A en D zijn vetoplosbaar. Het lichaam slaat een teveel op in plaats van het uit te scheiden. Daarom heeft EFSA voor beide een veilige bovengrens vastgesteld: de hoeveelheid die je dagelijks, uit voeding en supplementen samen, langdurig kunt binnenkrijgen zonder schadelijke effecten.
| Vitamine | Veilige bovengrens volwassenen | Toelichting |
|---|---|---|
| Vitamine A (retinol) | 3000 µg RE per dag | EFSA bevestigde deze waarde in 2024. Ze geldt ook voor vrouwen die zwanger willen worden, zwangeren, vrouwen die borstvoeding geven en vrouwen na de overgang. Voor kinderen ligt de grens lager, tussen 600 µg (baby's van 4–11 maanden) en 2600 µg (15–17 jaar). |
| Vitamine D | 100 µg per dag | EFSA bevestigde deze waarde in 2023. Voor kinderen van 1–10 jaar is de grens 50 µg, voor baby's tot 1 jaar 25 µg. |
Zwanger of kinderwens. Te veel vitamine A verhoogt de kans op aangeboren afwijkingen. Het Voedingscentrum adviseert zwangeren daarom geen lever te eten, leverproducten te beperken en geen supplement met vitamine A (retinol) te gebruiken. EFSA adviseert vrouwen die zwanger willen worden of zwanger zijn, geen leverproducten te eten. Levertraan bevat retinol en past daarom niet bij dit advies. Zwangeren hebben wel extra vitamine D nodig (10 µg per dag). Kies daarvoor een los vitamine D-supplement zonder vitamine A en overleg bij twijfel met je verloskundige of huisarts.
Stapelen. Gebruik je levertraan samen met een multivitamine of een los vitamine A- of D-supplement, tel dan alle hoeveelheden bij elkaar op. Lever en leverproducten zoals paté en leverworst leveren ook veel vitamine A. Volgens EFSA is de kans op een te hoge inname klein als je lever en leverproducten hooguit eens per maand eet.
Kinderen. Volg de leeftijdsaanwijzing en de dosering op het etiket. Voor jonge kinderen ligt de veilige bovengrens voor vitamine A lager; het Voedingscentrum noemt 800 µg per dag voor kinderen van 1–3 jaar.
Medicijnen en allergie. Gebruik je medicijnen, of ben je allergisch voor vis? Overleg dan eerst met je arts of apotheker.
Zuiverheid, contaminanten en oxidatie
Vette vis en vislever kunnen milieuverontreinigingen opslaan die in vet oplossen, zoals dioxines en pcb's. Daarom gelden in de EU wettelijke maximumgehaltes. Die staan in verordening (EU) 2023/915, die sinds 25 mei 2023 de oude verordening 1881/2006 vervangt. Voor mariene oliën voor menselijke consumptie, waaronder levertraan, gelden deze maxima:
| Contaminant | Maximumgehalte in mariene olie |
|---|---|
| Dioxines | 1,75 pg WHO-TEQ per gram vet |
| Dioxines en dioxineachtige pcb's samen | 6,0 pg WHO-TEQ per gram vet |
| Niet-dioxineachtige pcb's | 200 ng per gram vet |
Fabrikanten verwijderen deze stoffen door de olie te raffineren, bijvoorbeeld met moleculaire destillatie. Sommige merken laten hun olie ook extern testen en noemen dat op de verpakking.
Oxidatie. Omega-3-vetzuren zijn gevoelig voor zuurstof, licht en warmte. Geoxideerde olie ruikt en smaakt ranzig. EFSA besprak versheid en ranzigheid van visolie in een advies uit 2010. Een wettelijke EU-norm voor oxidatie in supplementen is er niet. Fabrikanten werken vaak met eigen of vrijwillige normen, zoals de peroxide- en TOTOX-waarde. Praktische tips:
- Bewaar een geopende fles in de koelkast en gebruik die binnen de termijn op het etiket.
- Ruikt of smaakt de olie sterk ranzig? Gebruik hem dan niet meer.
- Een toegevoegde antioxidant, zoals vitamine E of rozemarijnextract, helpt de olie langer goed te houden.
Waar let je op bij het kiezen van levertraan?
- Vitamine A per dagdosering: reken het samen met andere supplementen en lever uit je voeding. Blijf ruim onder de 3000 µg per dag.
- Vitamine D per dagdosering: vergelijk het met wat jij nodig hebt. Gebruik je al een vitamine D-supplement, dan is het dubbelop.
- EPA en DHA per dagdosering: belangrijk als je levertraan vooral om de omega-3 kiest.
- Vorm: vloeibaar is makkelijk te doseren met een lepel; capsules zijn smaakloos en handig onderweg.
- Herkomst en keurmerk: soort vis, vangstgebied en eventueel een duurzaamheidskeurmerk zoals MSC.
- Samenstelling: sommige producten combineren levertraan met visolieconcentraat of zijn gemaakt op basis van visolie met toegevoegde vitamines. De ingrediëntenlijst laat zien wat erin zit.
Voorbeelden uit ons assortiment: Mollers Omega-3 levertraan naturel is vloeibare levertraan van wilde Arctische kabeljauw met MSC-keurmerk. Lamberts Levertraanolie 1000 mg combineert levertraan met visolieconcentraat en toegevoegde vitamine A, D3 en E in capsules. Norsan Omega-3 Arktis Levertraan zijn capsules met levertraan van wilde Arctische kabeljauw, met vitamine E en rozemarijnextract.
Alle vloeibare varianten en capsules vergelijk je in onze collectie levertraan.
Veelgestelde vragen
Waar is levertraan goed voor?
Levertraan levert EPA, DHA, vitamine A en vitamine D. Vitamine D draagt bij tot de instandhouding van normale botten en tanden, en vitamine A tot de instandhouding van een normaal gezichtsvermogen (EU-goedgekeurde claims, bij een bron van deze vitamines). EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart bij een dagelijkse inname van 250 mg EPA en DHA.
Is levertraan hetzelfde als visolie?
Nee. Levertraan komt uit de lever van vis, meestal kabeljauw, en bevat naast EPA en DHA ook vitamine A en D. Visolie komt uit het visvlees van vette vis en bevat meestal geen vitamine A en D, tenzij die zijn toegevoegd.
Is levertraan gevaarlijk?
Voor de meeste volwassenen niet, als je de dosering op het etiket volgt. Let wel op de vitamine A: de veilige bovengrens is 3000 µg per dag, uit voeding en supplementen samen. Zwangeren en vrouwen met een kinderwens wordt geadviseerd geen supplementen met vitamine A (retinol) te gebruiken.
Mag je levertraan gebruiken als je zwanger bent?
Het Voedingscentrum adviseert zwangeren geen supplement met vitamine A (retinol) te gebruiken. Levertraan bevat retinol en past daarom niet bij dat advies. Voor de aanbevolen 10 µg extra vitamine D kies je een supplement zonder vitamine A.
Hoeveel levertraan per dag?
Volg de dagdosering op het etiket. Die verschilt per product, bijvoorbeeld 5 ml olie of één capsule. Overschrijd de aanbevolen dosering niet en tel vitamine A en D uit andere supplementen mee.
Wanneer neem je levertraan het best in?
Neem levertraan bij een maaltijd. Vitamine A en D zijn vetoplosbaar, en bij een maaltijd heb je vaak minder last van een vissige nasmaak.
Bronnen
- EFSA NDA Panel (2024). Scientific opinion on the tolerable upper intake level for preformed vitamin A and β-carotene. EFSA Journal 22(6):e8814. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2024.8814
- EFSA NDA Panel (2023). Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin D, including the derivation of a conversion factor for calcidiol monohydrate. EFSA Journal 21(8):8145. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2023.8145
- EFSA BIOHAZ Panel (2010). Scientific Opinion on Fish Oil for Human Consumption. Food Hygiene, including Rancidity. EFSA Journal 8(10):1874. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2010.1874
- Verordening (EU) nr. 432/2012 tot vaststelling van een lijst van toegestane gezondheidsclaims voor levensmiddelen. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2012/432/oj
- Verordening (EU) 2023/915 betreffende maximumgehalten aan bepaalde contaminanten in levensmiddelen (bijlage I, dioxines en pcb's). https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/915/oj
- Verordening (EU) nr. 1169/2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten (bijlage XIII, referentie-innames). https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2011/1169/oj
- Richtlijn 2002/46/EG inzake voedingssupplementen. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2002/46/oj
- Voedingscentrum. Vitamine A. https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/vitamine-a.aspx
- Voedingscentrum. Vitamine D. https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/vitamine-d.aspx
- National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Vitamin D – Fact Sheet for Health Professionals (tabel voedingsbronnen, op basis van USDA FoodData Central). https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/
Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Een gevarieerde en evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl zijn belangrijk. Dit artikel is informatief en vervangt geen persoonlijk medisch advies.
